Wetenschappers ontsluieren het ene geheim na het andere. De technologische vooruitgang is niet te stoppen. Het scheelt maar een haar of de mens is goddelijk. Tenminste, als het gaat om het menselijk vernuft. Bij de menselijke natuur blijft alles bij het oude. Eigenbelang en egoïsme stonden en staan voorop. De liefde gaat meestal door de maag. ‘Zuerst das Fressen, dann die Moral.’
Er zijn twee waarheden. Enerzijds die van de niet te stuiten snelle progressie op technologisch gebied en het daarbij horende optimisme. Anderzijds de oude Adam waar geen zalf aan te strijken is. Een tegenstrijdigheid die soms leidt tot krampachtigheid.
Elke spreker op 4 meiherdenkingen bezweert dat de beestachtigheden van nazidom en fascisme nooit weer zullen mogen plaatsvinden. Never! De toehoorders knikken dan instemmend. Mooi gesproken. Men sluit de ogen voor de parallellen die er zijn tussen trends in onze tijd en de gebeurtenissen van zestig, zeventig jaar geleden. In die spiegel wil men niet kijken. Dat past niet bij het optimisme van het (technologische) vooruitgangsgeloof. Daarom is het taboe vergelijkingen te maken met de Tweede Wereldoorlog en het nazidom. Dat slaat het debat meestal meteen dood.
Niet iedereen laat zich hier echter door leiden. Twee recente voorbeelden.
In het Herinneringscentrum Kamp Westerbork is tastbaar hoe vanuit ons land werd bijgedragen aan het uitroeien van de joden. Directeur Dirk Mulder zei vorige week: ,,Mensen zijn sinds de oorlog niet wezenlijk veranderd. Ook nu wordt er onderscheid gemaakt tussen mensen op grond van ras of geloof. Een herhaling van de gebeurtenissen in ’40-’45 is niet onmogelijk: de ingrediënten daarvoor zijn nog altijd aanwezig.”
Rabbi Issachàr Tal zei het nog scherper. Hij vindt dat er thans in ons land, net als destijds in nazi-Duitsland, een gemeenschappelijke vijand wordt gecreëerd. ,,Nu zijn het de moslims, maar de joden of zigeuners kunnen zomaar opnieuw aan de beurt zijn.” Hij is vooral beducht voor de krachten die de beweging van Rita Verdonk zal losmaken. Het draait bij haar om nationalisme en om de leider die de wensen van het volk zegt uit te voeren. ,,Het is een groot gevaar wanneer we alle problemen op één gezamenlijke vijand afschuiven. Kijk, wij joden verlangen ook terug naar het Nederland van dertig of veertig jaar geleden. Maar die tijd komt niet terug. Er zijn inderdaad integratieproblemen, maar daarmee moeten we geduld hebben.”
De weg naar de hel wordt geplaveid als een onderscheid wordt gemaakt tussen mensen. Tussen Übermenschen en Untermenschen. Tussen verlichte geesten en achterlijke en gelovigen. Dat speelde in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog en nu weer. De menselijke natuur verandert niet.

Kader Abdolah
De boodschap van anti-islamisten als Geert Wilders, Ayaan Hirsi Ali, de arabist Hans Jansen en seculiere libertijnen is eenvoudig. Moslims zullen door hun achterlijke geloof nooit democraten kunnen worden en nooit respect kunnen opbrengen voor mensenrechten.
Het kabinet ziet - dat is overigens niet zo moeilijk - de energie-bui hangen. Daarom wil het, zo werd onlangs bekend gemaakt, de banden aanhalen met Rusland, Algerije, Kazachstan, Saudi-Arabië, Libië, Iran, Qatar en China. Landen die gemeenschappelijk hebben dat het er bulkt van olie en gas en dat de mensenrechten er niet in aanzien staan. Van de anti-islamisten werd nu echter niets vernomen. Dat klopt wel. Ze worden gedreven door afkeer van het (islam)geloof. Ze gebruiken de mensenrechten vooral om de islamhond te slaan. Vergeleken met hen is Kader Abdolah een verademing.
Twintig jaar geleden viel hij van zijn moslimgeloof en ontvluchtte hij de Iraanse ayatollah’s. In ons land kreeg hij een verblijfsvergunning. Nu is hij een gezaghebbend schrijver en Ridder in de orde van de Nederlandse Leeuw. Duizenden jaren Perzische beschaving zijn van hem af te lezen. Afgelopen week publiceerde hij een eigentijdse vertaling van de Koran en een biografie over de profeet Mohammed. Hij heeft er drie jaar onafgebroken aan gewerkt. Niet omdat hij weer een islamgelovige zou zijn geworden, integendeel, maar omdat hij een baaierd van misverstanden en vooroordelen weg wil nemen.
In een van zijn vele interviews vertelt hij dat een vrouw hem onlangs vroeg: ,,Kader, ben je niet bang voor de islamisering van dit land? Ben je niet bang dat onze cultuur overgenomen wordt?” Zijn antwoord: ,,Mevrouw, als de Nederlandse cultuur al zo zwak is, dan garandeer ik u dat de islam haar zal opeten. Dan blijft er niets van over. Maar ik geloof dat het Nederlandse rechtssysteem en de Nederlandse democratie zo sterk zijn dat dit niet zal gebeuren. De islam past zich aan.”
Kader Abdolah denkt dus dat Verdonk, Wilders en hun geestverwanten een achterhoedegevecht voeren. Dat weet ik echter - met Dirk Mulder uit Westerbork en rabbi Issachàr Tal - zo net nog niet. Zeker niet als het gaat om de korte termijn. In tegenstelling tot de technologie is de menselijke natuur niet vooruit te branden. ‘Zuerst das Fressen, dann die Moral.’ Eigen volk eerst. Vooral in moeilijke economische tijden - en die zitten er aan te komen - krijgen nationalisten, populisten en vreemdelingenhaters de wind in de zeilen. Het optimisme van Abdolah werkt echter aanstekelijk. Dat wel.

Reageren: fabersyma@planet.nl
Zie voor eerdere columns http://sytzefaber.livejournal.com/