Iris Kroes won The Voice. Nu begint een kinderversie. Gevaarlijk, vindt Phil Mils. Foto: ANP

Toen ik jong was oefende ik voor de spiegel met mijn gitaar. Zoals velen droomde ik van een carrière als muzikant.
Gelukkig is dat ook uitgekomen; via een lange weg en vele jaren ploeteren kan ik nu zeggen dat al dat poseren niet voor niets is geweest.

Muziek is uiteindelijk voor mij een vak geworden. Herman Brood maakte het nog bonter; hij zei dat hij zijn eigen métier heeft gevonden en plein publiek. Talloze optredens in de betrekkelijke anonimiteit van de kroegjes van Groningen waren zijn leerschool. Optredens die hem vervolgens het nodige zelfvertrouwen gaven en ervoor zorgden dat hij het grote podium kon betreden.

Vandaag de dag moet alles veel sneller gaan. De muziekindustrie beleeft een crisis die is ingeluid door het illegale downloaden en door iTunes. De traditionele markt is plotseling verdwenen; cd’s verkopen niet meer. De muziekindustrie en andere partijen, zoals de overheid, doen verwoede pogingen om het tij te keren.

Die pogingen nemen steeds hysterischer vormen aan. De omstreden antipiraterijwet Stop Online Piracy Act (SOPA), fel bestreden door onder meer Wikipedia, is daar een actueel voorbeeld van. Maar je houdt de stroom van het internet niet meer tegen.

Fastfood

Dan maar zelf artiesten creëren, lijkt de reactie. Liefst zo snel mogelijk. Fastfood van eigen kweek. Een artiest creëren is wel iets heel anders dan een talent langzaam en geduldig tot bloei laten komen.

Het gaat om manipulatie: inpraten, vormen, trainen, masseren, een wurgcontract aanbieden, uitmelken en vervolgens weggooien om de weg vrij te maken voor de aspiranten van het komend seizoen. Kortstondig succes min of meer gegarandeerd. En dat allemaal in de vorm van een wedstrijd.

Sinds wanneer is kunst een wedstrijd? Eigenlijk al sinds heel lang, maar het is altijd een ongelukkig huwelijk geweest. De Romeinse keizer Nero heeft meegedaan aan de Olympische Spelen. Hij dwong van tevoren af dat literatuur opgenomen werd als onderdeel van de Spelen. Een gedicht over zijn heroïsche daden won vervolgens goud. Pierre de Coubertin, de vader van de moderne Olympische Spelen, herintroduceerde literatuur bij de spelen van 1912. Ook hij won goud. Zilver en brons werden niet uitgereikt.

Is er hier een patroon te bespeuren? Ik denk het wel. Kunst in wedstrijdverband dient vrijwel altijd de belangen van de machthebbers en niet die van de deelnemers. We worden met zijn allen uitgenodigd om te gaan zwemmen met de haaien.
Dit is op zichzelf niets nieuws, want slechte managers en foute contracten zijn er altijd geweest, en het is echt niet zo dat vroeger alles beter was.

De grote verandering speelt zich af op het gebied van ons relatie met de media. De huidige fascinatie voor de media is een bevestiging van Andy Warhols laconieke voorspelling van fifteen minutes of fame voor iedereen.

Onze vijftien minuten eisen we tegenwoordig op. Het is ons recht, vinden we, en het voelt als een levensbehoefte.
Om René Descartes naar onze tijd te vertalen: ik ben in de media, dus ik besta. Ben ik alleen in de gedachte dat ik meer ben dan mijn Facebook-profiel, of dat twitteren meestal gewoon onnozel gekwek is?

Is zo’n bewering vloeken in de moderne kerk? Want het maakt al bijna niets uit dat je geen talent hebt, dat je bent afgekraakt omdat je niet kan zingen of omdat je lelijk bent: als je maar mee hebt gedaan. Dan ben je iemand. Dit is een leugen waar we massaal intrappen. Idols en X Factor hebben ons murw gemaakt.

De tranen van de winnaar en van de verliezer zijn geweldig entertainment, als je maar vergeet dat het uiteindelijk grote littekens kan veroorzaken bij de deelnemers.

Duister en gevaarlijk

Idols-winnaar Jamai Loman, een zeldzaam succesverhaal, heeft hier nu zelfs een theatervoorstelling over gemaakt. Het is volgens hem - en hij kan het weten - allemaal niet zo leuk en aardig, maar juist duister en gevaarlijk.
En nu zijn de kinderen aan de buurt in The Voice Kids. Kinderen, alsjeblieft, blijf eerst oefenen voor de spiegel. Treed op tussen de schuifdeuren. Je bent wie je bent zonder in zee te moeten gaan met de haaien. Als je talent hebt, dan kom je er wel. Zo niet, dan kan je iets anders doen wat net zo leuk kan zijn. Zo hoort het te gaan.

Phil Mills doceert aan onder meer Artez Conservatorium in Enschede en D’Drive van het Friesland College in Leeuwarden en is eigenaar van muziekproductiebedrijf Phil Mills Productions