De presentatie van het regeerakkoord. De uitwerking van allerlei maatregelen wordt spannend en zal veel veranderingen te weeg brengen. Foto: ANP

De snelheid waarmee over pijnlijke punten beslissingen zijn genomen hangt ook samen met het feit dat er slechts twee partijen waren. Een driehoeksverhouding had het proces aanzienlijk ingewikkelder en langduriger gemaakt.

Het akkoord is ingrijpend. Met name de aanpassingen in de sociale zekerheid hakken er in. Daarvan is de bekorting van de WW wellicht met meest in het oog springend. De terugval naar bijstand na een jaar WW-uitkering treft sommige groepen heel hard.

Bijvoorbeeld die 49-jarige alleenstaande. Die kan niet profiteren van de ‘voordelen’ in het nieuwe systeem, namelijk dat het inkomen van de partner niet meetelt, zoals bij 55-plussers het geval gaat worden. De opvatting van met name de VVD dat mensen moeten worden aangespoord om te werken is een wrang argumenten voor al die mensen die al maandenlang sollicitatiebrieven - vaak honderden -schrijven zonder ook maar één keer te worden uitgenodigd voor een gesprek.

Drastische wijzigingen

De uitwerking van allerlei maatregelen, bijvoorbeeld de rol van gemeenten in niet-medische zorg (dagbesteding, begeleiding) wordt spannend en zal veel veranderingen te weeg brengen. De zorg, met name de AWBZ ondergaat drastische wijzigingen; ze wordt teruggebracht tot de zwaarste zorg voor voor ouderen en gehandicapten. Uitwassen in de uitgavensfeer worden hiermee teruggebracht, maar het zal moeten blijken of daar tegenover tekorten ontstaan in de kwaliteit en beschikbaarheid van de belangrijkste aspecten van niet-medische zorg.

Iedere Nederlander merkt de pijn van de bezuinigingen. Of die pijn eerlijk wordt verdeeld is nog maar de vraag. De hogere inkomens zullen het in verhouding meer merken, maar voor deze groep zijn diverse pijnen niet meer dan pijntjes.

Uitwerking

Het wordt zaak de komende maanden goed te kijken naar de uitwerking van de plannen. Veel aandacht is nodig voor de gevolgen voor de meest kwetsbaren. Dat geldt temeer omdat voor veel Nederlanders het welvaartsniveau ook door de nieuwe maatregelen respectabel hoog is; wellicht op hetzelfde niveau als vijf jaar geleden.

Deze aandacht moet vooral komen van de oppositiepartijen. De eerste felle reacties zijn er al. Maar het is verstandig het kruit droog te houden totdat uitwerkingen van het nieuwe beleid in de details van uitvoering duidelijk is.

Het CDA ziet betrekkelijk veel van eigen standpunten terug in het akkoord. Dat biedt de partij ruimte om op allerlei niet-materiële dingen te letten. Daarbij gaat het om medisch-ethische kwesties als manipulatie met embryo’s (wegens medische redenen) maar ook om bijdragen aan een inhoudelijk debat over de aard van het democratisch handelen: de helft plus één, of zorg voor de minderheden. En om bijdragen aan de discussie over democratie en tolerantie; begrippen die elkaar veronderstellen.