De koopzondag is niet alleen maar een ‘christelijk’ onderwerp. Foto ANP

De spanning zit in verschillende aspecten. Er is, om te beginnen, de zorg over de vermindering van het aantal mensen dat zich actief bezighoudt met de kerk. De samenstelling van het kerkvolk verdunt en vergrijst op de meeste plaatsen.

Het wordt steeds lastiger om voldoende mensen te vinden die het ambt van ouderling of diaken op zich willen nemen. De betekenis van de (plaatselijke) kerk in de samenleving wordt kleiner. Veel energie in de geloofsgemeenschap gaat op aan interne bezigheden. Er zijn plekken waar de kerkgang groeit en waar jonge mensen met kinderen graag komen, maar dat zijn uitzonderingen.

Bijzonder onderwijs

De afnemende betekenis van het CDA als politieke factor en als politiek thuis voor individuen is volgens velen zorgelijk. Achter het verlies doemen nieuwe politieke realiteiten op waarbinnen voor christenen belangrijke onderwerpen niet meer ‘veilig’ zijn. Daarbij gaat het niet alleen om de bekende onderwerpen als de koopzondag, de weigerambtenaar of medisch-ethische onderwerpen, maar ook om bijvoorbeeld het levensbeschouwelijk bijzonder onderwijs.

De graagte waarmee VVD, D66, GroenLinks en in zekere zin de PvdA zich storten op wat wordt genoemd typische christelijke onderwerpen voorspelt grote veranderingen. Menigeen die op een van de genoemde partijen heeft gestemd, zal zich achteraf afvragen of haar/zijn stem wel zo bedoeld was. Maar die vraag komt te laat; de kaarten zijn voorlopig geschud.

Overigens is het interessant om vast te stellen dat bijvoorbeeld de koopzondag niet alleen maar een ‘christelijk’ onderwerp is. In De Telegraaf van gisteren, in de rubriek ‘Stelling van de dag’, sprak twee derde van de deelnemers zich uit tegen uitbreiding van het aantal koopzondagen. De tegenstemmers vinden dat winkeliers op zondag vrij moeten zijn; zes dagen per week is voldoende om spullen aan te schaffen.

Weigerambtenaar

Ook de kwestie van de weigerambtenaar steekt dieper dan de critici van het verschijnsel willen doen geloven. Ook veel niet-christenen zien de betekenis van het fenomeen geweten in de democratie/rechtstaat. Zo zijn er meer waardevolle elementen vanuit de christelijke traditie die betekenisvol zijn voor de kwaliteit van de samenleving en voor individuen.

Het bij de tijd houden van deze elementen kan een grote bijdrage van de christelijke politieke partijen aan ons land zijn. Voorwaarde is dat die partijen hun uitgangspunten levend houden. Het zijn immers juist die uitgangspunten die hebben geleid tot het ontwikkelen van kwaliteitselementen in de samenleving.
Wezenlijk geldt hetzelfde voor de kerken.

Roeping

De boodschap van heil en verzoening is een boodschap voor de wereld. Hoe helderder die boodschap wordt uitgedragen, hoe wervender de kerken kunnen zijn. En hoe groter de vervulling is van een belangrijk aspect van de roeping van de gelovigen.

Noch kerken, noch bij politieke partijen doen er verstandig aan uitgangspunten en boodschap te laten vervagen tot algemeenheden. Dat houdt niet in dat de kerk of de christelijke politieke partijen besloten clubs worden. Integendeel. Vanuit een sterke overtuiging klinkt een boodschap die niet exclusief is, maar juist uitnodigend.