Omstanders maken foto’s van een Aston Martin. Als de één het krijgt, moet de ander ook hebben. Foto: SXC Gabor Palla

Bij veel mensen staan bestuurders die veel verdienen bekend als zakkenvullers. Het lijkt een kaste te zijn met eigen regels: als de één, als lid van de Raad van Toezicht, zijn collega’s hoge salarissen en vertrekpremies toeschrijft, krijgt hij die zelf weer van anderen toebedeeld. De ene hand wast de andere. Dat is het ene punt dat telkens naar voren komt in de discussies. Het andere is de bewering dat mensen die veel verdienen steeds meer willen.

Meer dan nodig is

Ik begin met het laatste: wie geld heeft, wil steeds meer. In de discussies over de kosten van de gezondheidszorg klinkt steeds: de specialisten moeten niet per verrichting worden betaald want dan laten ze de patiënt meer behandelingen ondergaan dan nodig is.

Zo vullen ze hun salaris aan. Alsof een specialist aan de patiënt vraagt: wat ik verder nog voor u doen, de patiënt vervolgens nog wat verdere pijntjes noemt, de dokter verdere onderzoeken laat doen en de patiënt een paar keer extra laat terugkomen.

In elke beroepsgroep zijn vreemde exemplaren maar dit komt heus niet voor. De meeste specialisten verdienen heel goed - het zou best minder kunnen - maar een arts (die dit beroep heeft gekozen om mensen te helpen) die meer dan genoeg heeft, zal heus geen onnodige behandelingen uitvoeren omdat hij dan een grotere auto kan kopen. Laat ik aantekenen dat dit voor specialisten geldt en niet over huisartsen - die niet allemaal heel ruim verdienen.

Hoge bedragen

Bij de inkomens van specialisten is  het dus niet de vraag of ze expres onnodige handelingen verrichten maar hoogstens of het salaris niet minder kan. Dat is een heel ander verhaal, want met wie moeten we de specialist die mensen weer op de been helpt en soms levens redt, vergelijken? Met voetballers (eredivisie gemiddeld 330.000 euro per jaar: gemiddeld!), met directeuren van woningbouwverenigingen of bijvoorbeeld burgemeesters? De bedragen van woningbouwverenigingen die bekend werden, zijn duizelingwekkend hoog.

Waarom is dat tig-keer het salaris van een burgemeester of wethouder met de portefeuille huisvesting van een middelgrote stad? Die kan na verkiezingen wel zijn baan kwijtraken, over een ‘banaan’ struikelen en zonder grote sommen geld naar huis gestuurd worden. Waarom moet een specialist meer verdienen dan een burgemeester?

Er zijn wel meer mensen die hard werken. In het algemeen kunnen we ons afvragen waarom leidinggevenden zoveel meer zouden moeten verdienen dan de mensen die het werk doen: de zorgverleners, de docenten, de onderhoudsmensen zelf.

Waarom zou je niet naar creativiteit kijken, zowel bij leidinggevenden als bij mensen die het eigenlijke werk verbeteren? In welke tak van werk ook, altijd moet het worden aangepast aan veranderende omstandigheden.

Verhouding

De hoogte van veel topsalarissen (en ook van het tweede en het derde echelon) staat niet meer in verhouding tot wat anderen verdienen. Dit zal toch wel niet alleen op de hebzucht van de aan te stellen directeur berusten; het is ook een ingeslepen gewoonte van een bestuurlijke kaste geworden: als de één het krijgt, moet de ander ook hebben.

De gewenning aan onzinnig hoge salarissen is corrupt. Gezag behoort niet te worden afgedwongen door extreme salarissen maar door overzicht en kwaliteit.

Christelijk sociaal denken gaat uit van verschil in capaciteiten tussen mensen. Sommigen hebben meer talenten dan anderen Maar ieder moet ze gebruiken ten dienste van het geheel en niet voor zichzelf. Zeker niet in instellingen die dienstbaar zijn aan de samenleving. Het is toch respectloos als de directeur tien keer zoveel verdient als zijn secretaresse?