Eten en tv kijken tegelijk kan gevaarlijk zijn. Foto: SXC André Lubbe

Het is happy hour. ’s Avonds, na een pittige werkdag met je bord op schoot naar het journaal van zes uur kijken en aansluitend onder EenVandaag wat wegzakken. Dat gebeurt als je kinderen het huis uit zijn. Een lekker relaxed moment, maar soms ook wat gevaarlijk. Een mens kan zich verslikken in het voorbijtrekkende nieuws.

Bord op schoot

We schrijven 9 oktober en het is het is zes uur ’s avonds. We zitten heerlijk met ons bord op schoot naar het journaal te kijken. Die avond is de kwaliteit op ons bord vele malen hoger dat de kwaliteit van het nieuws.

Dat is trouwens ook iets waar je wel voor uit moet kijken als je voor de televisie lekker denkt te kunnen eten. De inhoud van het nieuws kan je regelmatig onpasselijk maken. Dus niet doen als je snel geraakt wordt of als je geen eelt op je ziel hebt.

En ik moet hieruit ook eerlijkheidshalve concluderen dat ik afgestompt begin te raken. Wat raakt me nog als ik onder het kijken nog lekker kan blijven eten? Ik zal m’n supervisor maar weer eens raadplegen, want misschien gaat het wel niet goed met me. Of moet ik hiermee naar m’n pastor? Maar dat alles terzijde.

Grijs

De hoofdlijnen van het nieuws zijn schokkend. Commissie Samson rapporteert over seksueel misbruik. Na de verhalen over misbruik in de kerken nu schokkende verhalen over onveiligheid en grensoverschrijdend gedrag in de Jeugdzorg. Het blijkt een kwaad te zijn dat de hele samenleving doortrekt. Niet alleen in die benauwde sfeer van religie en godsdienst, denk ik dan, zoals dat wel door veel mensen wordt beleefd of gedacht.

En vervolgens is er nog die steeds groter wordende zedenzaak bij kinderen van Visio. Weer een ‘Robert M’. Allerlei belangrijke mensen komen voor de buis en de onvermijdelijke vraag wordt gesteld: ‘hoe gaan we dit in de toekomst voorkomen?’ Het antwoord daarop blijft vaag.

We zijn een kwartiertje verder. Naast me staat een heerlijke cappuccino. Ondertussen wordt voor EenVandaag opgetogen een nieuw boek aangekondigd onder de saaie titel Vijftig tinten grijs. De titel mag saai zijn, het gaat over seks en dus verkoopt het wel.

Het betreft een Amerikaanse trilogie en in het preutse Engeland hebben honderdduizenden vrouwen het boek al verslonden. Het gaat namelijk over de seksualiteitsbeleving van vrouwen. De aankondiging van dit boek gaat natuurlijk gepaard met allerlei beelden die van commentaar worden voorzien door deskundigen.

Lingerie

Het loopt tegen half zeven. De kinderen zijn bij ons het huis uit, dat is maar goed ook. De vertoonde beelden laten iets zien van leer, kettingen en ultrahoge hakken. En het uitermate deskundige commentaar wordt gegeven door de eigenaar van een bekend lingeriemerk en door een (voormalig?) redacteur van het mannenblad Playboy.

De beelden suggereren meer dan voldoende en de lingerie-dame kraait uitgelaten: “Dit is een sprong vooruit in de geschiedenis van 200 jaar”. Ik kijk even opzij naar mijn echtgenote. Wij blijken beiden erg blij te zijn dat wij die sprong in de geschiedenis niet meer gaan meemaken. En dan is ons happy hour weer voorbij en gaan we verbijsterd over tot de orde van de avond.

Woedend

Als het gaat over seksueel misbruik zijn we allemaal ontdaan en verontwaardigd. We geven het woord aan deskundigen en vragen beleidsmakers om goede plannen. Als het gaat om de economische crisis komen allerlei deskundigen aan het woord, zoals economen, belastingdeskundigen, bankdirecteuren en politici. Al deze zaken proberen we zo zorgvuldig mogelijk aan te pakken en we schakelen deskundigen in, wetenschappers en beleidsmakers.

Maar als het gaat over relaties, verlangens, behoeften en behoeftebevrediging, als het gaat over seks, dan zijn de deskundigen gedegradeerd tot het niveau van een lingeriemerk en de Playboy. En natuurlijk wordt er geen verband gelegd tussen seksueel misbruik aan de ene kant en de hiephiephoerastemming bij dat boek over grijze seks. Dat verband zal er dan ook wel niet zijn, of mag het er niet zijn?

Kortom, ik ben geraakt in dit happy hour, ik ben ondertussen vergeten wat ik zat te eten, want ik ben woedend. Elke zichzelf respecterende sociale wetenschapper weet dat als liefde vervangen wordt door lust, of als liefde gelijkgeschakeld wordt met lust, dit uiteindelijk de relatie kapot maakt en dat het de medemens reduceert tot speeltje en hebbedingetje.

Ik ben woedend over de eenzijdigheid in berichtgeving. Ik ben woedend omdat de samenleving met dit soort boeken kapot wordt gemaakt. En ik ben woedend op de beleidsmakers van de media, omdat ze het lef niet hebben om hier eens echte deskundigen over te interviewen.

Moraal

Ik vind dat schandalig. En beste lezers en mogelijke criticasters, ik ben niet boos omdat dit niet Bijbels zou zijn, ik ben vooral woedend uit sociaalwetenschappelijke invalshoek. Moraal kan ook - zij het gedeeltelijk - gebaseerd worden op inzichten uit de pedagogiek en de psychologie. Maar als die inzichten niet passen bij een hedonistische levensstijl dan vragen we de Playboy om deskundig commentaar!

De moraal is zoek in Nederland. Daar schreef Herman Vuijsje al over in zijn boek van een paar jaar geleden: Tot hier toe heeft de Heer ons geholpen. In dat boek gaf hij ook aan dat het wel nodig is om ons hier druk over te maken. Gelijk heeft hij. Natuurlijk is Freud gedateerd, maar de idee van een balans tussen ‘superego’ (geweten) en ‘Es’ (menselijke driften) blijkt toch wel een voltreffer te zijn.

Zonder gewetensfunctie, zonder een zuiverende moraal gaat het niet goed met de kwaliteit van onze menselijkheid. Dan zakken we af naar een bedenkelijk niveau. En nu het toch over boeken gaat: Hooglied is niet grijs en een herontdekking van de hemel als in 2 Koningen 22 zou heel mooi zijn.

Verder ben ik van mening dat een mens niet voor de buis moet eten wegens verslikkingsgevaar.

Drs. Willem van der Horst is docent godsdienstpsychologie en pastoraat aan de opleiding GPW van de Gereformeerde Hogeschool te Zwolle.