De Grieken lijken het soms als een nationale sport te zien om zo veel mogelijk geld van de staat te krijgen en zo min mogelijk belasting af te dragen. Foto: EPA

Teleiakaipavla.gr - vrij vertaald: Stop het. Punt - is de eerste Griekse website die een platform wil bieden voor verhalen over corruptie. Het is een enorm succes: na amper twee weken heeft de site 40.000 bezoekers getrokken. Die hebben er hun verhaal gedaan over in totaal 68.000 euro aan steekpenningen.

Telegram

De berichten op de website zijn in telegramstijl geschreven: ‘Hoogzwangere vrouw komt naar Athene voor een keizersnede. De arts vraag 500 euro. De man heeft er maar 300 en de arts uit bedreigingen.’ Uiteindelijk betalen de patiënten naar eigen zeggen niet.

Iedereen kan anoniem zijn verhaal kwijt op de site. Namen en data worden niet vermeld, maar instellingen wel. De eerste acht plaatsen in de top tien worden ingenomen door ziekenhuizen.

Soms gaat het over erg grote bedragen: ‘Vijfduizend euro werd gevraagd om de straffen te verminderen na een audit van de bedrijfsresultaten voor de periode 1998-2003. Het geld werd betaald.’

,,Wat vooral opvalt, is dat vaak om situaties gaat die je je niet kunt voorstellen’’, zegt Panos Louridas, een van de vrijwilligers die de website heeft gebouwd. ,,Zo was er een ziekenhuispatiënt die het personeel omkocht om zijn vrouw te kunnen laten slapen in een leeg bed in zijn kamer. De omkoping werd gerapporteerd door een patiënt in de kamer ernaast.’’

Zwarte economie

De site vormt zo een lijst van corrupte figuren: een belastingcontroleur die een bedrijf afperst, een chirurg die privépraktijk houdt in een openbaar ziekenhuis, een ambtenaar die grigorosimo (smeergeld) eist om vertragingen te voorkomen. De corruptie vormt een belangrijk onderdeel van Griekenlands zwarte economie, die volgens de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) ongeveer goed is voor 70 miljard euro dit jaar.

Griekenland verdiende in 2010 227 miljard euro. Vorig jaar kromp dat met ongeveer 5 procent. Het land valt wereldwijd net buiten de top dertig. De economie zit al vijf jaar lang in een recessie. Belangrijkste inkomstenbronnen zijn scheepvaart en toerisme. Griekenland is een van de twaalf landen die in 2002 de euro invoerden.

De Grieken lijken het soms als een nationale sport te zien om zo veel mogelijk geld van de staat te krijgen en zo min mogelijk belasting af te dragen. Fraude is dan ook een groot probleem. Zo wonen er op het eiland Zakynthos verdacht veel blinden. Zij krijgen niet alleen een uitkering, maar werken ook als bijvoorbeeld taxichauffeurs.

In Thessaloniki zijn er zo veel ernstig gehandicapten, dat het volgens een minister leek of Griekenland had meegevochten in de Vietnamoorlog. Het grootste gezin van het land bleek helemaal niet te bestaan; een politieman had negentien kinderen verzonnen en leefde van de kinderbijslag.

Kostenpost

De corruptie is ook een belangrijke verborgen kostenpost voor wie zakendoet in Griekenland, en die buitenlandse investeerders afschrikt. Internationale rangschikkingen zoals de Corruption Perceptions Index van Transparancy International winden er geen doekjes om: Griekenland staat op de tachtigste plaats tussen landen als El Salvador, Colombia, Marokko en Peru. Het loopt ver achter op andere landen uit de Europese Unie, met uitzondering van Bulgarije.

Kostas Bakouris, hoofd van Transparency International in Griekenland, wijst met een beschuldigende vinger naar de voormalige socialistische premier Andreas Papandreou, die in 1981 aan de macht kwam, gestuwd door wat velen een socialistische revolutie noemden. ,,Papandreou probeerde in essentie goed te doen door achtergestelde bevolkingsgroepen te helpen’’, zegt hij.

,,Maar hij schafte de meritocratie af en gaf politieke handlangers hoge posities. De maatschappij werd vlakker, principes verdwenen, mensen werden egoïstischer en voelden minder sociale solidariteit. De premier liet toe dat er steekpenningen werden aangenomen en het resultaat is een aangeboren neiging om naast de wet te opereren.”

Werkloosheid

Miljoenen Grieken zitten zonder baan. Bijna 22 procent van de beroepsbevolking is op zoek, maar veel meer mensen hebben de hoop opgegeven. Onder jongeren zijn de problemen het grootst. Meer dan de helft van de 15- tot 24-jarigen is werkloos. Veel Grieken zoeken hun heil in het buitenland. Mede daardoor daalt het aantal inwoners, van 11,3 miljoen in 2009 naar 10,8 miljoen nu.

Sinds 2001 is Griekenland bijna elk jaar verder teruggevallen in de Corruption Perceptions Index, maar het probleem werd veel erger tijdens de economische crisis. Dat lijkt erop te wijzen dat Griekse ambtenaren hun verlaagde loon proberen compenseren met steekpenningen.