Verhofstadt en Cohn-Bendit zien in de eurocrisis een uitgelezen kans om de Europese eenwording te versnellen.Foto: EPA

Politiek gezien bevinden ze zich ieder aan een andere kant van het politieke spectrum. Maar ze hebben elkaar gevonden in hun liefde voor Europa. Samen hebben ze het boek Voor Europa geschreven waarin ze een vurig pleidooi houden voor een federaal Europa met een rechtstreeks gekozen regering.

Volgens de twee is dit de manier om uit de eurocrisis te komen. Alleen als de Europese Unie een politieke unie wordt, kan de euro gered worden en de unie behouden. Brussel moet harde, maar noodzakelijke maatregelen kunnen treffen om landen te dwingen hun huishoudboekje op orde te houden. Met dit standpunt gaan de twee europarlementariërs recht tegen de tijdgeest in. Er wordt eerder om ‘minder’ Europa, dan om ‘meer’ Europa geroepen.

In het luchtledige

Verhofstadt en Cohn-Bendit hebben tot op zekere hoogte gelijk. De euro blijft in het luchtledige hangen zolang deze niet wordt ondersteund door gelijkwaardige economieën, sociale stelsels of belastingregimes.

Zonder federatie is het onmogelijk er langdurig een gemeenschappelijke munt op na te houden. En als de euro - het meest gedurfde initiatief om tot een verenigd Europa te komen - valt, wordt de Europese integratie decennia teruggeslingerd, als het al kans van overleven heeft.

Als Europa op de ingeslagen weg voorthobbelt zal Griekenland vroeg of laat bezwijken en de euro in zijn val meeslepen. Ook is het mogelijk dat de euro ten onder gaat omdat landen nog langer weigeren het onbeperkte risico te aanvaarden van een staatsbankroet van een ander euroland. Vorige week deden Duitsland, Nederland en Finland al een hint in die richting.

Versnelde eenwording

De eurocrisis drukt ons met de neus op de feiten: zonder politieke unie is er mogelijk geen toekomst voor Europa. Verhofstadt en Cohn-Bendit zien in de eurocrisis een uitgelezen kans om de Europese eenwording te versnellen. De problemen zijn zo groot dat ieder weldenkend mens zal inzien dat er geen andere optie is, menen zij.

Maar Verhofstadt en Cohn-Bendit zien over het hoofd dat de eurocrisis ook het uiteenvallen van Europa kan bespoedigen omdat veel Europeanen nu inzien dat de samenwerking met andere landen zijn grenzen heeft. De eurocrisis ondermijnt het gemeenschapsdenken; niet alleen door de economische problemen als wel door de ontdekking dat er grote, onderliggende culturele en historische verschillen bestaan tussen Europeanen.

Ineens komen veel Europeanen tot de ontdekking dat ze niet alles met elkaar gemeen hebben. Dat er Europanen zijn die er een andere arbeidsmoraal op na houden, die weinig of geen belasting betalen. Die corruptie, nepotisme en cliëntelisme geen halszaken vinden.

Of dat er Europeanen zijn die anderen dwingen net zo als hen te worden en nauwelijks te dragen bezuinigingen opleggen. En dat er Europeanen zijn die neerkijken op anderen omdat ze toevallig welvarender zijn. De eurocrisis roept indringend de vraag op of Europeanen, die soms vreemden voor elkaar zijn, wel vrijwillig hun lot en hun toekomst met elkaar willen delen.