De mannen lopen elke dag kwiek over het Binnenhof om uit te stralen dat het goed gaat. Foto ANP

Aangezien het onderhandelingsteam bestaat uit twee informateurs, vier onderhandelaars en enkele ambtenaren, is de kans dat alles binnenskamers blijft groot. Hoe groter het gezelschap, hoe groter de kans dat iemand zijn mond voorbij praat.

Diederik Samsom is iets minder gesloten. Maar om zijn mededeling dat de onderhandelingen al best ver zijn loslippig te noemen is weer wat overdreven.
Als er dan iets lekt, zit daar vaak een pr-tactiek achter. De opmerking van Samsom past bij het beeld dat de mannen elke dag kwiek en opgewekt over het Binnenhof lopen, in plaats van schielijk via een auto zich naar een achteruitgang laten brengen.

Net zoals het gerucht dat Kamerleden verbaasd zijn dat ze nu al gedetailleerde onderhandelingstukken over ‘hun’ onderwerpen moeten aanleveren, inclusief de ruimte voor compromissen.

Portefeuilleverdeling

Als klap op de vuurpijl kwam het nieuws via de NOS dat er geen minister van Immigratie en Asiel meer komt. Wel blijven er twaalf ministers, al wil de VVD een minister van Economische Handel en de PvdA de terugkeer van de minister van Ontwikkelingssamenwerking. VVD en PvdA zijn dus al bezig met wat normaal het slotstuk is: de portefeuilleverdeling. Dat is vlot.

Na maanden van politiek stilstand weten ze bij VVD en PvdA heel goed dat het weer tijd is voor een volledig functionerend kabinet. Het liefst voor sinterklaas. Rutte en Samsom stralen allebei uit dat ze dat ook willen en dat het wel kan.

Toch zullen het niet de eerste onderhandelingen zijn waarvan vooraf gezegd wordt dat het niet lang gaat duren, maar die uiteindelijk weken voortslepen. In 2010 dacht Rutte in een maand wel klaar te zijn. Het werd de derde langste formatie ooit.

Tactiek

Formaties in Nederland duren om twee redenen lang. Een is dat er meerdere coalities mogelijk zijn. Dat leidt tot allerlei tactiek. Er wordt eerst dagen langs elkaar heen gedraaid en vervolgens loopt een wekenlange onderhandeling nog wel eens spaak zodat een nieuwe combinatie uitgeprobeerd wordt.

Tweede reden is de neiging om over alle onderwerpen een gedetailleerd akkoord te sluiten. Wie het vorige regeerakkoord goed kende, zag een jaar later op Prinsjesdag geen enkele verrassende maatregel.

Er wordt wel eens moeilijk gedaan over dat ‘gestold wantrouwen’. Sluit akkoorden op hoofdlijnen en ga aan de slag. Dat is beter voor een gezonde verhouding tussen regering en parlement. Bovendien kan de situatie in vier jaar tijd ingrijpend veranderen en kan het akkoord bij het vuil. Zeker, dit is waar. Maar het is ook waar dat wanneer partijen losse afspraken met open eindjes maken, er ruimte blijft voor lange onderhandelingen en de kans op een ruzie later erg groot is.

Als er iets is dat de kiezer nog liever heeft dan snel een volledig functionerend kabinet, dan is het een kabinet dat de volledige rit uitzit. Dan maar een paar weken extra praten aan het Binnenhof. Of er nu een kabinet zit voor sinterklaas of voor Nieuwjaarsdag, zo veel maakt dat niet uit. Als we maar pas weer gaan stemmen in maart 2017.