CDA-partijvoorzitter Ruth Peetoom spreekt de CDA aanhang toe op de verkiezingsavond. Foto ANP

Christenen, maar ook anderen die zich door die idealen aangesproken voelen, zijn welkom. Aldus de voorzitter van het CDA, Ruth Peetoom in Trouw van gisteren.

De betekenis van de C van christelijk is kennelijk een zaak van individuele kiezers en stemmers; de partij richt zich op waarden vanuit de christelijk-sociale traditie. Wie die waarden deelt, kan meedoen. Deze positionering van het CDA is niet nieuw; al geruime tijd geleden is het christelijke karakter als basis en als criterium losgelaten.

Geen kerk

Die beweging lijkt op zichzelf niet zo gek. Een partij is geen kerk, noch een evangelisatiebeweging, maar een politieke club. En daar gaat het niet over theologische kwesties, maar over verdeling van lasten, over verkeersveiligheid of over het aanschaffen van militaire vliegtuigen. Volgens Peetoom is de vraag: ‘wat beweegt je’ geen politieke vraag. En het is zeker niet iets waarop je elkaar de maat neemt of beoordeelt. Wat deel je, waar ga je naar toe, dat is de vraag die het CDA stelt.

Het politieke ideaal is dus dat bindt; de motieven voor dat ideaal spelen wel op het individuele niveau, maar niet op dat van de partij. Zo’n opvatting kan heel lang meegaan, maar er zijn uiteindelijk veel problemen. Die ontstaan als door nieuwe omstandigheden -bijvoorbeeld ontwikkelingen in medische ethiek, in andere economische omstandigheden -vragen worden gesteld aan ‘waar kom je vandaan’.

PVV

De christelijk-sociale traditie -waar het CDA vandaan komt - moet zich voortdurend bezinnend vernieuwen om te kunnen worden bevraagd. Dat vraagt om herbronning niet van de waarden, maar van de bronnen van die waarden. En dan kom je uit bij het individuele christelijk geloof. Dat antwoord geeft op de vraag: wat beweegt je? En dat richting geeft aan waar je naar toe wilt. Wat beweegt je is dus óók een politieke vraag.

Het besluit om met de PVV als gedoogpartner in zee te gaan heeft het CDA geen goed gedaan. Een andere reden van het verlies is de ervaring van onherkenbaarheid bij allerlei standpunten. De vervreemding die zo is ontstaan is heel divers: grotestadsmensen of Brabanders denken ieder iets anders bij het CDA dan Noorderlingen.
 
De waarden die het CDA nastreeft, worden door veel CDA’ers niet herkend; diverse stromingen in de partij hebben hun eigen voorkeurwaarden. Deze omstandigheid is een verleiding om in formulering en praktijk zo veel mogelijk aan te sluiten bij wat bij veel mensen leeft.

Buma probeerde met zijn ‘nieuwe moraal’ nog mensen te lokken. Peetoom noemt als voorbeeld van die nieuwe moraal een ander beleid van banken. Dat is pijnlijk: hoezo, nieuwe moraal? Met een levendige christelijk-sociale achtergrond van het CDA, was die ‘oude moraal van de banken’ en van consumenten al steeds bekritiseerd geweest.

Hoe herkenbaarder het CDA is in zijn beleid en in zijn levensbeschouwelijke verantwoording daarvan, hoe duidelijker wordt wie daaraan wil meedoen. Dat leidt vast niet tot herstel tot een hele grote partij, maar wel tot duidelijkheid en tot behoud van rechtvaardiging van het bestaan van die partij.