Tussen alle partijpraatjes speelde de onzekerheid over de pensioenen. Foto: ANP

Er werd met bedragen en percentages gegooid zonder dat ook maar iemand van het televisiekijkend publiek ook maar enigszins kon nagaan wie van de politici de waarheid sprak en als dat zo was, welke waarheid dan.

Tussen alle partijpraatjes speelde de onzekerheid over de pensioenen. Minister Kamp wilde niet vóór de verkiezingen bekend maken wat hij wil met de rekenrente bij de pensioenen, een van de belangrijkste factoren voor het rood of groen staan van de buffer van de pensioengelden.

Angst

Al die ‘plaatjes’ hadden als doel mensen te beïnvloeden in hun stemkeuze. Of dat zo werkte, is een vraag. Wel is duidelijk dat de ‘plaatjes’ mensen angst hebben bezorgd. Minister Schippers van Volksgezondheid kwam met een voorspelling over de stijging van de zorgkostenpremie; de Zorgverzekeraars meenden dat de minister met opzet een te lage verhoging noemde.

Inmiddels weten we meer. De zorgpremie gaat misschien iets omhoog, maar lang niet in de mate waarover werd gesproken tijdens de campagne. En de pensioenreserves worden groter omdat er een gunstiger rekenrente wordt gehanteerd.

Een deel van de pensioengerechtigden hoeft niet bang te zijn voor een korting; die is niet nodig met de nieuwe rekenrente. Voor anderen verandert ‘plotseling’ de toekomst in negatieve zin: flexwerkers krijgen wellicht te maken met een beperkte duur van uitkering bij ziekte.

Partijgewin

De betekenis van de koopkrachtplaatjes is opnieuw betrekkelijk gebleken. En het is opnieuw duidelijk geworden hoe politici angsten van mensen gebruiken - beter gezegd: misbruiken - voor het partijgewin.

De snelle veranderingen in de koopkrachtplaatjes en de voortdurend wisselende berichten over kosten en doorberekeningen, maken de burger onzeker. Onzekerder dan die al was door de lawine aan bedragen, getallen en percentages.

Dit alles is niet bevorderlijk voor het vertrouwen in de politiek. En wat minstens even erg is: omdat mensen onzeker worden gemaakt, komt het herstel van de economie veel trager op gang dan in financiële en economische zin te verwachten zou zijn.

Scenario

Onderzoek naar de belangrijkste factoren in de economische crisis leidt vast en zeker naar de factor vertrouwen, ongeveer het belangrijkste begrip in de economie. Politiek en media spelen daarin een grote rol.

De politiek heeft een slecht scenario gebruikt om harde maatregelen te rechtvaardigen of om het programma van de ander in een slecht daglicht te stellen; media hebben het slechte nieuws benadrukt om de aandacht van de kijker, luisteraar en lezer te vangen.

Zo houden politiek, media en publiek elkaar in de greep, ten koste van gezond vertrouwen en verantwoord besteden. Het effect: de crisis duurt langer.