Paasontbijt op een christelijke basisschool in Den Haag. Foto ANP

Een uitdagende vraag, zeker omdat het symposium daags na de verkiezingen van 12 september j.l. werd gehouden. Verkiezingen die dramatisch zijn verlopen voor het CDA. De secularisatie heeft blijkbaar zo huis gehouden, dat nu eindelijk zichtbaar werd wat al lang werd verwacht: slechts dertien zetels voor dit ooit zo machtige christelijke bolwerk in de Nederlandse politiek.

Verrast

Of moeten we het anders zien, namelijk dat de drie christelijke partijen toch nog 21 zetels – ondanks de ontkerkelijking - in de Tweede Kamer weten te bemachtigen? Met daarnaast het besef dat in andere partijen mensen met een christelijke achtergrond werkzaam zijn.

Zelf werd ik verrast door de nieuwe woordvoerder onderwijs voor D66. Ik hoorde hem onlangs spreken en hij vertelde dat hij het als belangrijke taak zag het antireligieuze karakter van deze partij te veranderen. De christelijke traditie is voor hem belangrijk. Volgens hem moet er in het onderwijs veel aandacht blijven bestaan voor de (levensbeschouwelijke) vorming van de leerlingen. Niet alleen goede resultaten bij taal en rekenen zijn belangrijk. Ook op levensbeschouwelijk gebied moeten ze tot excellentie komen. Een geluid dat mij uit het hart gegrepen is, maar dat ik al lange tijd niet meer zo hoor bij het CDA. Voor de goede orde: ik heb op de laatste partij gestemd en niet op D66!


Terug naar de vraag van de CBB: is er nog behoefte aan christelijke organisaties, waaronder kerken, het Leger des Heils, christelijke scholen, het CBB zelf?
Het woordje NOG in deze vraag is belangrijk. Als we onszelf af gaan vragen of kerken, christelijke scholen, enzovoort NOG wel toekomst hebben, dan hebben we volgens mij zelf het geloof in deze organisaties eigenlijk al verloren.

Kritische geluiden

Tijdens het symposium nam ik deel aan een paneldiscussie, waarin al snel kritische geluiden over het christelijk onderwijs klonken. Wat stelt het eigenlijk nog voor? Is het nieuws dat het katholiek basisonderwijs in Den Bosch de naam katholiek heeft laten vallen niet veelbetekenend? En neem het bericht in dagblad Trouw dat de christelijk identiteit op protestantse scholen een sluimerend bestaan leidt. Mensen die al niet veel op hebben met het bijzonder onderwijs denken dan al snel triomfantelijk dat dit het begin van het einde is van het christelijk onderwijs in totaliteit.

Ik kon het die middag niet nalaten deze zure toonzetting te weerspreken. Uit eigen ervaring weet ik al jaren dat de christelijke identiteit op veel scholen volop de aandacht heeft. Sterker nog, ik durf te spreken van een revitalisering van het nadenken erover. 

Uitdagende tijd

Nee, we kunnen de situatie van vijftig jaar geleden niet restaureren. Ik heb daar zelfs geen behoefte aan. Wel denken heel veel protestants-christelijke scholen na over de vraag wat het betekent om christelijk onderwijs in deze uitdagende tijd te zijn. In het besef dat ze met de christelijke traditie goud in handen hebben dat van grote betekenis kan zijn in het leven van de leerlingen, de leerkrachten en wellicht ook hun ouders. Maar dan wel op een andere manier dan vroeger, waarin vaak de kerkelijke en andere vaste structuren leidend waren. 

Het vergt nu een houding waarin we aan de ene kant niet blijven hangen in een verlegenheid met onze bron en aan de andere kant open te zijn voor de ander zonder betutteling. Dat geeft richting, houvast en onderlinge solidariteit. Kortom, voor mij reden te over om de spannende vraag van het CBB-symposium met een volmondig ‘ja’ te beantwoorden.

Dick den Bakker is directeur Besturenraad Academie