De discussies over de toekomst van het Nederlandse krijgsmacht gaan ver. Foto: ANP

Vorig jaar daalden de uitgaven van 8,3 miljard euro naar 8,1 miljard; in 2010 was er ook een daling, namelijk van 3,6 procent. Onder druk van de slechte staat van de financiën van Nederland gaan stemmen op om nog meer te bezuinigen.

Kosten van defensie

De discussies over het aandeel van defensie in de begroting lopen soms hoog op. Militairen wijzen er op hoe de afgelopen jaren door bezuinigingen taken niet meer door de Nederlandse krijgsmacht kunnen worden uitgevoerd. Anderen menen dat de kosten van defensie verkeerd worden besteed. Aan Afghanistan, bijvoorbeeld.

Aan de Nederlandse missie in Afghanistan werd 1,6 miljard uitgegeven. Dat geld is vooral politiek geld geweest; militair gezien heeft de missie niet veel opgeleverd. Sterker, na het vertrek van de vreemde mogendheden valt het land opnieuw en wellicht nog meer uiteen in stammen, milities en bendes. Had dat geld niet beter aan ‘echt’ militaire doelen kunnen worden uitgegeven? Aan nieuw materieel, bijvoorbeeld of aan meer mensen.

Verlegenheid

De discussies over de toekomst van het Nederlandse krijgsmacht gaan ver; sommigen trekken een vergelijking met de jaren dertig van de vorige eeuw, toen ook op het leger werd bezuinigd. Anderen werpen tegen dat er nu geen sprake is van een vijand zoals toen. Vooral na de val van het communisme ontstond er een gat in de rechtvaardiging van het leger; wie is onze vijand nu we er zeker van kunnen zijn dat de Russen niet komen?

Een uitweg uit de verlegenheid was de uitbreiding van taken van het leger naar vredesmissies en interventies. Maar na het Afghaanse avontuur is het draagvlak voor dergelijke missies er niet sterker op geworden.

Aanvankelijk werden kritische geluiden over de missie naar Afghanistan veroordeeld als uiting van het gebrek aan solidariteit met zowel de Amerikanen als de Afghaanse bevolking. Nu echter de Amerikanen het Afghaanse zand laten voor wat het is en de bevolking de buitenlanders - in het algemeen - liever ziet vertrekken, geldt dat oordeel niet meer.

Geen duidelijke visie

Nederland ontbeert een kader waarbinnen afwegingen kunnen worden gemaakt over omvang van de krijgsmacht en van de kosten. Het eens worden over een duidelijk visie op de Nederlandse krijgsmacht staat al jaren op de agenda.

Scheidend minister Hillen heeft diverse malen zijn zorgen geuit over een politiek klimaat waarin nog verder kan worden bezuinigd op defensie. Hij hield daarbij nog net geen verhaal waarbij hij waarschuwde voor de komst van de boze vijand. Maar hij maakte wel duidelijk dat de wereld vol gevaren is en dat uiterste alertheid geboden blijft.

Dat zijn ernstige woorden. Precies dat is de reden om zorgvuldig om te gaan met defensie. Tot die zorgvuldigheid behoort het zien van defensie in perspectieven. Ook financiële. Daarom is het interessant om in de Miljoenennota te zien hoe de kosten voor defensie zich verhouden tot bijvoorbeeld die voor onderwijs of zorg.