Ook in Israël krijgt de Occupy-beweging steun. Tot voor kort stond het algemeen welzijn voorop, betoogt Sedlacek. Foto EPA Jim Hollander

Een prachtige geschiedenis van de economie. Zo is het boek De economie van goed en kwaad. De zoektocht naar economische zingeving van de Tsjechische econoom Tomáš Sedlácek te lezen.

Hij toont daarin aan dat het probleem van de bevrediging van de menselijke behoeften vanaf het begin dat mensen gedachten konden opschrijven een rol heeft gespeeld.

Winst

Het grootste deel van de geschiedenis heeft bij het probleem van de verdeling van die zaken die mensen nodig hebben (dat is de kern van de economie) het algemeen welzijn voorop gestaan. Pas relatief recent is het accent verlegd naar het zoeken van manieren om de grootste winst te halen.

Met zeer ernstige gevolgen zoals de huidige economische en financiële crises, zo betoogt Sedlácek, die jarenlang adviseur is geweest van de voormalige en inmiddels overleden Tsjechische president Václav Havel.

Vrolijk trekt Sedlácek ten strijde tegen opvatting dat economie een wetenschap is die door de objectieve wiskunde methoden waardevrij is. Voor hem is de economie een deel van de menselijke cultuur, van de beschaving, van opvattingen over goed en kwaad.

Droom

‘Zelfs het meest doorwrochte wiskundige model, is op de keper beschouwd, een verhaal, een parabel, onze poging om de wereld waarin wij leven op een rationele manier te doorgronden’, schrijft hij.

Naast oude heidense verhalen en mythen analyseert hij ook moderne denkers als Adam Smith en de joodse en christelijke opvattingen over economie die naar voren komen in het Oude en Nieuwe Testament.

Bijvoorbeeld de droom van de farao over de zeven vette en magere koeien die door Jozef wordt geduid. Volgens Sedlácek valt hierin duidelijk het anticyclische begrotingsbeleid van econoom Keynes in te herkennen.

Kern van de droom is dat er na zeven rijke jaren zeven jaren van crisis en armoede en zelfs hongersnood komen. Door in voorspoedige jaren belasting te heffen en de opbrengst ervan in de magere jaren aan te spreken, wordt voorkomen dat de voorspelling van de farao uitkomt.

‘De voorspoedige jaren worden afgeroomd en honger wordt vermeden -met behulp van een voorloper van een fiscaal stabiliseringsprogramma’, schrijft Sedlácek.

Moed

De les is: als we problemen zien aankomen en adequate maatregelen nemen, dan doen die problemen zich helemaal niet voor. Maar als we problemen zien aankomen en niemand heeft de moed ze het hoofd te bieden dan gaat het mis.

‘Het huidige economische beleid in tal van landen is wel het beste voorbeeld van noodzakelijke hervormingen die almaar op de lange baan worden geschoven, voorbij de horizon van de kortstondige cycli van de politiek.’

Zijn uiterst originele boek heeft wereldwijd nogal wat stof doen opwaaien. Door de Yale Economic Review werd hij uitgeroepen tot een van de ‘vijf spannendste denkers in de economie’. Hij werkt op dit moment als econoom bij de grootste Tsjechische bank en hij is bovendien lid van de Nationale Economische Raad in Praag.

De economie van goed en kwaad. De zoektocht naar economische zingeving van Gilgamesj tot Wall Street. Scriptum. 29,50 euro