De belangen in de zorg zijn enorm. Foto: ANP

Familie, vrienden en buren moeten meer worden ingezet, bijvoorbeeld bij het schoonmaken van de woning. Pas als een zorgbehoevende niemand meer heeft die hem kan bijstaan, kan er een beroep worden gedaan op de van overheidswege gegarandeerde hulp. 

Nogal wat partijen zetten in op uitbreiding van de marktwerking in de zorg. Want marktwerking, zo is de redenering, brengt de kosten per behandeling naar beneden. Hier is weinig tegenin te brengen. Zorgverzekeraars en niet de overheid hebben de regie in handen genomen van de Nederlandse zorgsector. En de verzekeraars kunnen met name huisartsen en ziekenhuizen onder druk zetten om zo goedkoop mogelijk te werken. Ook kunnen ze behandelaars bevragen over hun manier van werken: waarom moet een patiënt met deze aandoening in uw ziekenhuis vijf nachten verblijven, terwijl dat in een ander ziekenhuis drie nachten is. 

Wachtlijsten

Een groot voordeel van invoering van marktwerking in de zorg is dat de wachtlijsten van ziekenhuizen zijn verdwenen. Hét grote nadeel is dat de totale kosten van de gezondheidszorg explosief zijn toegenomen. Dat komt niet door meer zorgbehoeftige ouderen. Die zijn samen verantwoordelijk voor ongeveer 15 procent van de stijging van de afgelopen jaren. Het is met name het streven van ziekenhuizen naar vergroting van de omzet dat verantwoordelijk is voor de hogere zorgkosten. 

De kosten per behandeling mogen weliswaar dalen, de toename van het aantal behandelingen is zo groot dat de goedkopere behandelingen nauwelijks gewicht in de schaal leggen. Ziekenhuizen vergroten continu hun aanbod en in de zorg volgt de vraag het aanbod waardoor de totale kosten gierend uit de hand lopen. Daarnaast zijn de mondige burgers op de hoogte van de nieuwste behandelmethoden en eisen ze de beste - vaak ook de duurste - behandeling, hoe klein de kans op genezing ook is. 

In de discussies over de zorg wordt stelselmatig niet genoemd dat complementair werkende artsen (zoals homeopathie en acupunctuur) gemiddeld veel minder kosten hebben dan de reguliere geneeskunst en dat het sterftecijfer gemiddeld gunstiger is dan bij alleen regulier werkende dokters. De lagere kosten hebben onder meer te maken met het feit dat hun patiënten minder vaak worden doorverwezen naar het ziekenhuis. 

Onbegrijpelijk

Het is onbegrijpelijk dat veel politieke partijen deze door onderzoeken bewezen, meest voor de hand liggende manier om veel te besparen op de gezondheidszorg niet zien. Sterker, de neiging bestaat deze behandelwijzen steeds meer aan banden te leggen, met het argument dat de werking van methoden en medicijnen niet wetenschappelijk zijn te bewijzen. 

De belangen van de gevestigde orde in de zorg zijn enorm - vele miljarden. Daarom is het zo moeilijk de bestaande gang van zaken te veranderen. Toch zal het moeten, niet alleen in het belang van de staatskas, maar vooral ook in het belang van het welzijn van de mensen.