De onenigheid zit in het inschatten van de effecten van vervuiling door bijvoorbeeld broeikasgassen. Foto: ANP

De gevolgen van de smeltende ijskap zijn al wel berekend, onder meer de effecten op het dierenleven in het warmer wordende water. Er zijn al verschijnselen waargenomen die duiden op een veranderende samenstelling van dieren en planten. De gevolgen op de lange termijn zijn onduidelijk.

Berichten als die over de sneller smeltende ijskap aan de Noordpool doen mensen minder schrikken dan zo’n twintig jaar geleden: we raken gewend aan dergelijk nieuws. Bovendien: wat kun je er aan veranderen? Milieu-activisten die een verband leggen tussen het smelten van het ijs en de uitstoot van belastende stoffen, maken nauwelijks nog indruk met hun verhaal.

Veranderingen

Dat komt door de gewenning bij het publiek, maar ook door onenigheid onder wetenschappers. Vrijwel iedereen is het er over eens dat er een natuurlijk element zit in de veranderingen in temperatuur. Er hebben zich grote veranderingen voortgedaan in het klimaat op aarde.

Het is, om maar één voorbeeld te noemen, warmer geweest in ons land dan nu het geval is. De onenigheid zit in het inschatten van de effecten van vervuiling door bijvoorbeeld broeikasgassen. Hebben die zo veel invloed als milieu-activisten beweren? Of is het aandeel van de broeikasgassen vergelijkbaar met de uitstoot van vulkanen? Als dat zo is, dan wordt, volgens sommigen, de betekenis van de broeikas-effecten betrekkelijker.

De waarheid over de opwarmende aarde zal wel ergens in het midden liggen; er is een natuurlijk proces dat zich onttrekt aan menselijke invloed. en er zijn effecten van menselijk gedrag op de natuurlijke omgeving, waaronder het klimaat.

Verpolitiseerd

Voor het publiek is de opwarming een uitermate ingewikkelde zaak, ter meer omdat zo langzamerhand iedereen weet dat de opwarming van de aarde verpolitiseerd en zelfs vercommercialiseerd is. De wetenschappelijke integriteit wordt soms over en weer in twijfel getrokken. Zo wordt precies bereikt wat wordt beoogd: het publiek snapt het niet en kiest de geruststellende weg van onverschilligheid.

De beweging naar onverschilligheid wordt door de politiek gretig gebruikt om - in deze maanden - het publiek gunstig te stemmen door het beloven van ‘prettige dingen’ zoals verhogen van de maximumsnelheid en meer asfalt. De schadelijke milieu-effecten worden systematisch geminimaliseerd en ‘onschadelijk’ gemaakt door halve waarheden en het weglaten van feiten.

De feiten over de opwarming worden door de diverse partijen geclaimd. maar kale feiten bestaan niet. Het oog waarmee wordt gekeken is bepalend voor wat er als feiten worden vastgesteld; met welke vooronderstellingen en overtuigingen kijk ik.

Helaas ontbreekt vaak de eerlijkheid om die vragen te beantwoorden. Het gevolg is dat we geen goed zicht hebben op wat er gebeurt. Dat is verontrustend, dwars tegen de sussende beweringen in van, bijvoorbeeld, de politiek.