Het VUmc kwam in opspraak nadat het verborgen camera’s liet ophangen voor een tv-programma op de spoedeisende hulp. Foto: ANP

Postmus stapte eerder naar de raad van toezicht uit bezorgdheid over de veiligheid van patiënten in het ziekenhuis. Ook meldde hij recent aan het bestuur spoedeisende patiënten door te zullen verwijzen naar een ander ziekenhuis, omdat het door onderlinge ruzie tussen specialisten niet meer veilig was voor patiënten. Daarop kreeg de klokkenluider ruzie met zijn collega’s en verslechterde de werksfeer nog verder.

De reactie van het bestuur is uiterst betreurenswaardig, maar helaas maar al te veel voorkomend bij organisaties die intern hun zaken niet op orde hebben en de degene die daarvan gewag maakt wegsturen. Het is verder onbegrijpelijk, zoals minister Schippers al zei, dat hoogopgeleide specialisten er onderling niet uitkomen ten koste van ernstig zieke mensen. De klokkenluider zou niet op non-actief moeten worden gezet maar juist publiekelijk moeten worden geëerd.

Imago

Het VUmc is druk bezig met zijn imago. Dat bleek eerder dit jaar toen het ziekenhuis in opspraak kwam nadat het verborgen camera’s liet ophangen voor een tv-programma op de spoedeisende hulp. Dit programma moest laten zien hoe goed er gewerkt werd in het ziekenhuis. Er werden echter beelden opgenomen van patiënten die niet wisten dat ze werden gefilmd: een grote inbreuk in hun persoonlijke levenssfeer.

Het beeld van de gang van zaken in het VUmc komt overeen met eerdere gebeurtenissen bij Nederlandse ziekenhuizen, zoals het Maasstad Ziekenhuis in Rotterdam. Het wordt steeds duidelijker dat in veel gezondheidszorgorganisaties niet het belang van de patiënt op de eerste plaats staat.

Medische missers worden meestal niet veroorzaakt tijdens heldhaftige operaties, maar hebben vaak banale achtergronden: het verschil tussen links en rechts, rekenfouten bij doseringen, vieze instrumenten en ruzie en/of competentiestrijd tussen specialisten, zoals nu bij het VUmc.

Regelethiek

Ook speelt een ander factor een belangrijke rol. In de Nederlandse zorgsector heerst een papieren wereld waar protocollen de dienst uitmaken. Als artsen of ander ziekenhuispersoneel zich letterlijk aan de voorschriften hebben gehouden, maar toch onnadenkend of onverantwoordelijk hebben gehandeld, dan kan hen niets worden verweten.

Er zou al heel wat zijn gewonnen als in de zorg de regelethiek zou worden beperkt en dat de nadruk komt te liggen op het verantwoordelijk en nadenkend handelen van het medisch personeel. Het moet te allen tijde boven iedere twijfel verheven zijn dat ziekenhuizen er zijn voor de patiënt en niet ter meerdere eer en glorie van de ego’s van specialisten of de omzetcijfers van de organisatie.

Het echter de vraag of ziekenhuizen deze stap kunnen maken in het huidige tijdsgewricht waar de overheid een heilloze weg is ingeslagen door in te zetten op nog meer marktwerking, waardoor besturen al hun aandacht richten op efficiëntie, geldstromen en omzet en winst maken. Dit zeer ten nadele van zieke mens, wiens welbevinden altijd bovenaan hoort te staan.