Voor een partij op een stembiljet komt, moet er eerst een reis langs twintig kieskringen gehouden worden. Foto ANP

Voor vier nieuwe kleine partijen is het niet gelukt om steun te vinden in de nieuwe kieskring 20: de eilanden Bonaire, Sint Eustasius en Saba die sinds de opheffing van de Nederlandse Antillen als buitengewone gemeenten van Nederland gelden.

Voor nieuwe partijen is dit jagen op handtekeningen lastig. Vorige week vrijdag moest ik in de stad Groningen nog een man van Hero Brinkmans partij DPK teleurstellen. Als ingezetene van de kieskring Friesland mocht ik geen handtekening voor Groningen zetten.

Bij de jongen naast mij op het terras had hij nog minder geluk: die gaf het formulier weer terug toen de man vertelde dat DPK is ontstaan na een fusie met TROTS van Rita Verdonk. Blijkbaar is de DPK-man uiteindelijk wel in zijn missie geslaagd: Hero Brinkman mag in heel Nederland meedoen.

Andere stemlijst

In theorie is het mogelijk dat bijvoorbeeld Groningen een heel andere stemlijst heeft dan Amsterdam of Arnhem. Want dat is het idee achter de kieskringen. Dat partijen werken met regionale kandidaten. In het verleden gebeurde het ook nog regelmatig dat een partij meerdere lijsttrekkers had.

Tegenwoordig is daar nauwelijks nog sprake van. Sommige partijen, zoals de SP werken nog wel eens met regionale lijstduwers. Maar verder zijn de kieslijsten overal identiek. Dat past in een trend van partijen om zoveel mogelijk zelf de touwtjes in handen krijgen. Het idee dat een populaire wethouder uit Limburg wél een zetel krijgt en die zorgvuldig geselecteerde Amsterdamse diplomaat niet, is voor veel partijen geen aanlokkelijk idee.

Achterhaald

Bastian Michel, een student wiskunde en bestuurskunde die stage liep bij de Kiesraad, concludeerde in november dat het systeem van kieskringen is achterhaald, omdat geen enkele partij in 2010 gebruik maakte van regionale kandidaatstellingen.

De stagiair schoffeerde zijn opdrachtgever hier geenszins mee. De Kiesraad had begin 2011 al geadviseerd het systeem af te schaffen voor provinciale en Tweede Kamerverkiezingen. Zonder kieskringen is het kiesproces transparanter voor de kiezer, de uitslagen zijn simpeler te berekenen en er is niemand die nog behoefte aan het systeem heeft. Alleen voor het verzamelen van de uitslagen hebben ze nog een logistieke schakelfunctie tussen stembureaus en Kiesraad.

Handtekeningen

Dat er nog niets mee gedaan is, kan komen omdat dit soort regeling weinig tot de verbeelding spreken. Maar nu er dit jaar zo veel geklaagd is, zal er wel eens een snel einde aan de kieskringen kunnen komen.

Er is wel een probleem. Het verzamelen van handtekeningen blijft noodzakelijk. Op 12 september doen er 21 partijen mee. Maar er staan ruim veertig bij de Kiesraad ingeschreven. Zouden er geen handtekeningen nodig zijn, dan wordt het stembiljet twee keer zo groot.