Onlangs was het advies van het College van Zorgverzekeringen om de vergoeding voor de dure medicijnen voor de ziekte van Pompe en de ziekte van Fabry te schrappen, vroegtijdig uitgelekt. Foto: ANP

Het stuk kwam te vroeg voor het landelijke verkiezingsprogramma. Op het partijcongres bleef het bij een resolutie waarin het verkennen van deze denkrichting wordt ondersteund. De vaststelling dat het huidige systeem faalt, durfde de partij nog niet aan.

Het is ook een moeilijk verhaal om te verkopen. Een totale herschikking van ons zorgstelsel haalt zoveel overhoop, dat het gemakkelijk is om er op detailniveau bezwaren tegen te verzinnen. De discussie is dan gauw verloren. Doorgaan op de huidige weg brengt ons echter ook steeds verder in het nauw.

Advies

Het recentste voorbeeld is de ophef over het uitgelekte advies van het College van Zorgverzekeringen om de vergoeding voor de dure medicijnen voor de ziekte van Pompe en de ziekte van Fabry te schrappen. Het was de bedoeling niet om dat op dit moment naar buiten te laten komen. En een advies betekent ook niet dat het daadwerkelijk in beleid wordt omgezet. Maar het kwaad is al geschied.

De patiënten die volledig afhankelijk zijn van de medicijnen hebben er een zorg bij zonder dat ze gerustgesteld kunnen worden, hun pleitbezorgers staan op de barricaden, en het is koren op de molen van Geert Wilders, die meteen twitterde: ‘Pak de bureaucratie in de zorg maar aan!’ Veel gemakkelijker kun je je er niet van afmaken. Het probleem is nu eenmaal niet zo simpel dat het in een oneliner van 140 tekens op te lossen valt.

Een discussie voeren over uitsluitend de duurste consequenties van ons op solidariteit gebaseerde vergoedingenstelsel is niet correct. Er zullen altijd mensen zijn die meer betalen dan ze ontvangen. Er zullen altijd mensen zijn die veel meer krijgen dan ze ooit hebben bijgedragen. Maar daar is dan een goede, en weinig benijdenswaardige reden voor. Dat is de essentie van de ingebouwde solidariteit.

Verwezenlijkte solidariteit

De discussie zou dan ook beter kunnen gaan over de vraag in hoeverre die veronderstelde solidariteit nog verwezenlijkt wordt in de hele sector. Over de hoge kostprijs van de medicijnen van de farmaciereuzen, maar ook over de salarissen van specialisten en topbestuurders bij de zorginstellingen. Zij kosten - net als de betwiste medicijnen - tonnen per jaar.

De discussie kan ook gaan over de mateloze verantwoordingsplicht voor de uitvoerenden van de zorg en de bureaucratie en die dat tot gevolg heeft. Of over het probleem dat degenen die de preventie moeten betalen - tegenwoordig meestal de gemeenten - de opbrengsten daarvan niet terugzien.

Terwijl het aangetoond is dat een euro voor preventie een veelvoud aan zorgkosten kan uitsparen. Maar in onze geldgedreven samenleving is zo’n ‘kostenpost’ zonder corresponderende baten snel uit de boeken geschrapt.

Ons vergoedingenstelsel is misschien nog op solidariteit gebaseerd, het totale stelsel ademt allang niet meer de bereidheid om mee te betalen aan de rekening van de ander. Is het dan echt zo gek om een keer te praten over de oorzaken van de kwaal, in plaats van de symptomen?