Wetgeving op het gebied van drugsgebruik is alleen zinvol als dat gepaard gaat met goede uitvoering en controle daar op. Foto: ANP

Vaak is gedacht dat het gedoogbeleid van Nederland tot een grote toename van cannabisgebruik zou leiden. Er is wel meer drugstoerisme, maar het binnenlands gebruik is tamelijk stabiel. Een relatie tussen wetgeving en omvang van cannabisgebruik is nergens in Europa aangetoond. In landen met strenge wetgeving ten aanzien van cannabisbezit is het gebruik niet lager of afnemend, en omgekeerd leiden lagere straffen niet tot groeiend gebruik.

Een veel directere relatie is er tussen gebruik en de toon en inhoud van het maatschappelijk debat. Zolang er in de publieke discussie, op scholen, in uitgaansgelegenheden maar vooral ook thuis een vrijblijvende houding heerst van vrijheid-blijheid en ach-het-kan-niet-zoveel-kwaad, dan wordt er vrijelijker gebruikt.

Verandering

Wat cannabis betreft, is er veel veranderd. Dat komt deels omdat wetenschappelijk onderzoek steeds beter aantoont dat softdrugsgebruik schadelijk is voor lichamelijke en geestelijke gezondheid en voor het sociaal functioneren - zo is er nauwelijks twijfel over een direct verband tussen softdrugsgebruik en psychosen.

Het komt ook omdat de hulpverlening grootschaliger en laagdrempeliger is geworden. En er wordt openlijk geproblematiseerd.

Zo wordt momenteel een proef gedaan met een Wiet-Check: gesprekken met jongeren over voor- en nadelen van gebruik; de resultaten worden volgend voorjaar bekendgemaakt. Die meer aanwezige en beter zichtbare hulpverlening, gecombineerd met het openlijk problematiseren van softdrugsgebruik, leidt er effectief toe dat mensen van hasj afblijven of proberen ervan af te komen.

Wetgeving op dat vlak is alleen zinvol als dat gepaard gaat met goede uitvoering en controle daar op. En vooral als die wetgeving is ingebed in een levendig maatschappelijk debat. En als volwassenen ook als individu of als ouder in gezelschap durven breken met ingesleten gewoonten.

Slopers

Door hun wijdverbreide gebruik zijn alcohol en tabak de echte slopers van de gezondheid. Bij meer dan 19.000 sterfgevallen is roken de onmiddellijke doodsoorzaak en bijna 700 doden zijn direct gerelateerd aan drankgebruik; in datzelfde jaar (2010) stierven 94 mensen door drugsgebruik.

Met alcohol is vermoedelijk nog een lange weg te gaan. Een frisje nemen als het hele voetbalteam aan het bier gaat? Nee zeggen als er - ‘ach kom, we nemen er gezellig een’ - aangedrongen wordt op een borrel? Streng zijn voor kinderen en zelf het goede voorbeeld geven?

Het is al eerder geschreven op deze plaats: de wijziging van de Drank- en Horecawet, waarin de leeftijd om alcohol te mogen kopen wordt verhoogd naar achttien jaar, zal alleen zin hebben als de maatschappij over de volle breedte meedoet. Gasten vragen om buiten te roken: vroeger haalde niemand het in zijn hoofd, nu doet een meerderheid dat. Het kán dus wel, hardnekkige gewoonten veranderen.