Westerse landen zijn vooral boos op Moskou dat Syrië de hand boven het hoofd houdt. Foto: ANP

In Syrië is al ruim een jaar een opstand bezig tegen het regime van president Bashar al-Assad. Sindsdien zijn volgens de oppositie meer dan 16.500 mensen om het leven gekomen.

De Vrienden van Syrië, een groep van ongeveer honderd Westerse en Arabische landen en internationale organisaties die de Syrische oppositie steunen, weet geen doorbraak te forceren. Ook de missie van de internationale vredesgezant Kofi Annan om te bemiddelen in het bloedige conflict loopt op niets uit. Van zijn plan voor een staakt-het-vuren onder internationaal toezicht is in de praktijk weinig te merken.

De waarnemers van de Verenigde Naties die sinds april in Syrië zijn gestationeerd, staan zo machteloos dat ze niet eens meer op pad gaan. Ook de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties kan het Syrische regime niet onder druk zetten.

Ingrijpen

Veel verder dan dreigen met sancties komt de Veiligheidsraad niet. Over gewapend ingrijpen wordt zelfs niet gesproken. De kans is zo goed als uitgesloten dat de Veiligheidsraad Syrië straft, omdat Rusland en China dat blokkeren.

Westerse landen zijn vooral boos op Moskou dat Syrië de hand boven het hoofd houdt. Rusland is de belangrijkste bondgenoot van Syrië. En Syrië is de laatste vriend die Rusland heeft in het Midden-Oosten. De enige militaire basis die Rusland buiten de oude Sovjet-Unie heeft is de Syrische havenstad Tartus.

Vanuit strategisch oogpunt gezien is het dus te begrijpen dat de Russische president Poetin zijn Syrische ambtgenoot niet wil afvallen. Maar er speelt meer. In de oorlog van Rusland in Afghanistan twintig jaar geleden en met het conflict in de deelrepubliek Tsjetsjenië heeft Moskou de gevaren van de radicale islam leren kennen.

Macht

Het Westen ziet in de kwestie-Syrië een volksopstand tegen een autoritair bewind en een roep van een decennialang onderdrukte bevolking om democratie en vrijheid. Rusland kijkt er anders tegen aan. Het ziet een poging van intolerante fundamentalisten om de macht over te nemen. En Syrië is volgens Moskou het slagveld waar het soennitische Saudi-Arabië en het sjiitische Iran hun strijd om de macht in het Midden-Oosten uitvechten.

Ook in de ogen van Moskou is Assad geen lieverdje, maar hem kennen ze in ieder geval. Als hij wegvalt, zinkt Syrië nog dieper weg in een bloedige burgeroorlog. Met alle gevolgen van dien voor de regio. En het vergroot de onrust aan de zuidgrens van Rusland.

Pragmatisch

Rusland houdt er zeer pragmatische opvattingen op na die in het Westen, dat meer hecht aan democratie en mensenrechten, op weinig genade kunnen rekenen. Maar hoe zeer ook ingegeven door machtspolitieke overwegingen, de politiek van Moskou verdient niet alleen afkeuring. De wereldgemeenschap moet vanzelfsprekend het bloedvergieten veroordelen en Assad blijven oproepen tot een dialoog met de oppositie, maar veel meer kan het niet doen.

Militaire bemoeienis, zoals sommige Arabische en Westerse landen willen, is uitgesloten. Het Midden-Oosten, nu al het toneel van botsende invloedsferen, dreigt anders nog verder te destabiliseren, met nog meer doden als gevolg.