Voorspelbaar is hoe met name de VVD zal proberen de anti-Europese gevoelens die Wilders vertolkt en versterkt te relativeren. Foto: ANP

Het speelveld rondom de euro is moeilijk af te bakenen. De grenzen wijzigen voortdurend en uitkomsten van ingrepen, bijvoorbeeld financiële steun, worden volstrekt verschillend gewaardeerd.

Dat wordt nog wat, als in augustus de verkiezingsstrijd in Nederland losbarst. De contouren van de inzet van die verkiezingen zijn al duidelijk: Europa, Europa en nog eens Europa.

Voorspelbaar

Het is met name Wilders die zal inzetten op de heilloze gevolgen van het Europese beleid en de daarmee gepaard gaande afbraak van zoiets als de Nederlandse staat. In de taal die hij daarbij gebruikt zal geen woord Spaans zitten: de beschuldigingen en de rekensommen zullen buitengewoon helder zijn.

Voorspelbaar is ook hoe met name de VVD zal proberen de anti-Europese gevoelens die Wilders vertolkt en versterkt te relativeren. De politiek leider, tevens minister-president, zal een kritisch Europees verhaal houden, zo veel mogelijk de pijnlijke punten die Wilders noemt ontziend.

De strijd over Europa beroert ook andere partijen. Het CDA profileert zich nadrukkelijk als Europese partij. Nederland moet het hebben van de export naar de landen van de euro. Ieder ander verhaal is bezijden de werkelijkheid. D66 bijvoorbeeld is zeer pro-Europa; de Christenunie nadrukkelijk kritisch.

Eenvoud

In het kader van de voor de verkiezingen zo gewenste duidelijkheid, zullen partijen hun standpunten in alle eenvoud verkondigen. Vooral door de heldere taal van Wilders zullen andere politieke leiders gedwongen worden hun boodschap te versimpelen. Daarbij wordt de nuance die ook bij de werkelijkheid hoort, met opzet gemeden.

In zijn toespraak tot het jongste CDA-congres zei politiek leider Buma een waar woord: de politiek wikt, de markt beslist. Achter die ene zin schuilt een wereld aan complexe situaties. De schatkisten van Europese landen gaan open als financiële instellingen dreigen met afwaarderingen of als de rente op de leningen van bepaalde landen te hoog worden.

De verwachte houding van de markten zijn mede bepalend voor standpunten van regeringsleiders. Wat de ministers vandaag in Brussel ook roepen of juist niet roepen; het zijn de markten die er toe doen. Dat is óók een deel van de werkelijkheid waarin Europa zich bevindt.

Regie

In dit licht is de discussie over wel of geen souvereiniteitsoverdracht door onder andere Nederland een heel merkwaardige. Daarin wordt gesuggereerd dat Nederland het nog over zichzelf te zeggen heeft. Dat is natuurlijk niet zo: de markten hebben de regie overgenomen.

Er is de gerede klacht dat Europa ondemocratischer wordt naarmate er meer maatregelen worden genomen om de crisis te bezweren. Maar het democratisch tekort valt in het niet bij de autonome macht van de financiële markten.

Een en ander is geen oproep om dan maar niet langer te strijden voor meer democratie in Europa. Maar een en ander is wel reden om realistisch te zijn in het benoemen van oorzaken en het zoeken naar oplossingen, juist in verkiezingstijd.