De VVD heeft zich graag vereenzelvigd met het Duitse beleid. Foto: ANP

De eerste wordt gevormd door binnenlandse omstandigheden. Vijf partijen tekenden enkele weken geleden een akkoord, met als voornaamste doel Europa te laten zien dat ons land zijn verantwoordelijkheid neemt in de bestrijding van de financiële en economische crisis.

Met name de VVD wist niet hoe snel het zich vervolgens, met het zicht op de verkiezingen, moest onttrekken aan een van de financiële pijlers van het akkoord: de herziening van de regels voor de kosten van woon- en werkverkeer. De VVD-achterban moet niets hebben van de maatregelen waar de VVD de handtekening onder zette.

De partij voelt de hete adem van der SP in de nek; deze partij wil het rustiger aan doen met de bezuinigingen en dat spreekt een deel van de VVD-achterban wel aan.

Duitsland

Belangrijker dan binnenlandse redenen voor gedenkwaardige verkiezingen zijn buitenlandse omstandigheden. Het trefwoord is Duitsland. Welke eisen stelt Berlijn aan het oplossen van de financiële crisis, de eurocrisis en de economische crisis in Europa? Berlijn groeit toe naar een sterk Europa, inclusief overdracht van bevoegdheden en inclusief verkiezingen van de Europese president.

De achtergrond daarvan is duidelijk: Berlijn weigert langer te moeten inspringen voor landen die zich in financieel en economisch opzicht onverantwoordelijk (hebben) gedragen. Denk aan de maatregel van de Franse president Hollande om de pensioenleeftijd niet te verhogen.

Om te voorkomen dat uiteindelijk Duitsland als sterkste economie van Europa de schade kan betalen die andere landen hebben laten ontstaan, is een overdracht van bevoegdheden naar Brussel noodzakelijk, inclusief een sterker Europees parlement.

De VVD heeft zich graag vereenzelvigd met het Duitse beleid - ons land kan gerust ‘Bundesland Die Niederlände’ worden genoemd. Maar Rutte weet hoe gevoelig Europa ligt in ons land. Rutte vreest vervreemding van zijn achterban met de SP als lachende derde als hij zich niet distantieert van de steeds luider klinkende Duitse oproep naar een sterker Europa.

Europa vermijden

Rutte zal in zijn verkiezingspropaganda Europa zo veel mogelijk vermijden. En als hij het er over heeft, zal hij vooral algemeenheden ten gehore brengen. In zijn contacten met Berlijn zal hij zich als trouw bondgenoot voordoen; die gespletenheid versterkt niet zijn geloofwaardigheid.

Het is de vraag of Rutte daarmee wegkomt. De komende weken zijn van groot belang voor de financiële toekomst van Europa. De weifelende houding bewerkt onzekerheid en verlies aan vertrouwen. Dat merkt Duitsland aan de portemonnee: de export naar Europese landen stagneert. De in verhouding redelijke Nederlandse exportcijfers van de afgelopen weken - een van de weinige lichtpuntjes in de economie -  zullen negatief worden beïnvloed.

De Nederlandse politiek hoopt een verkiezingsstrijd te kunnen voeren met zo weinig mogelijk Europa. Maar er is een gerede kans dat de verslechterende economische en financiële situatie na de zomer toch de verkiezingen zullen domineren. De paniek die dan bij een partij als de VVD ontstaat, kan maar beter worden voorkomen door nu open kaart te spelen.