De liberalen vrezen aantrekkingskracht van Wilders, die helemaal af wil van ontwikkelingsgeld. Foto: ANP

De korting op de hulp betekent volgens andere politieke partijen en ontwikkelingsorganisaties feitelijk het einde van het Nederlandse beleid jegens ontwikkelingslanden.

De stap die de VVD zet is vooral ingegeven door strategische keuzes in verkiezingstijd. De liberalen vrezen aantrekkingskracht van Wilders, die helemaal af wil van ontwikkelingsgeld. De VVD denkt dat zij een deel van de potentiële Wilders-stemmers aan zich kan binden via het populair geachte punt van ontwikkelingssamenwerking.

Het is de vraag of dat lukt; de PVV wil helemaal af van geld voor ontwikkelingssamenwerking. Dat radicale standpunt lijkt meer kans te maken als stemmentrekker, samen met andere radicale opvattingen van Wilders.

Rechtvaardiging

De VVD heeft een zekere rechtvaardiging voor de maatregel. Waarom zouden Nederlanders hun morele plicht jegens arme medemensen moeten uitoefenen via de overheid? Er zijn talloze particuliere organisaties die het particuliere geld heel goed kunnen gebruiken voor hun doelstelling. Deze redenering past in het liberale denken over de (kleine) overheid.

Als zodanig kan de VVD niet worden verweten consequent te willen zijn. Maar dat oordeel is te gemakkelijk. Het gaat de VVD helemaal niet om de kleine overheid of over de individuele verantwoordelijkheid; de partij is uit op kiezersbehoud.

De reacties op het VVD-geluid zijn voorspelbaar. Dat geldt zowel de organisaties als politieke partijen. Die laatste maken de VVD morele verwijten; het scherpst verwoord door Pechtold van D66: ,,Je zal maar als eerste nieuwe verkiezingspunt willen brengen dat je drie miljard wilt bezuinigen op de allerarmsten.” Het CDA liet weten dat er met een partij die dit wil, geen coalitie te smeden is na 12 september.

Prijsschieten

De reacties zijn begrijpelijk en zelfs voorspelbaar. En precies daar zit een probleem. Het is te gemakkelijk prijsschieten op een partij die een verondersteld volksegoïsme wil bedienen. Want hoe zit het met die andere partijen en hun morele verantwoordelijkheid jegens arme landen?

Het principe dat het Nederlands bedrijfsleven moet verdienen aan de hulp aan ontwikkelingslanden is vrij algemeen aanvaard. Wat is dat voor hulp die de eigen portemonnee dikker maakt?

En hoe zit het met de export van hoogtechnologische kennis en goederen naar ontwikkelingslanden op het terrein van landbouw? Is die hulp wel echt in het belang van de landen? De FAO, het voedselorgaan van de Verenigde Naties, bepleit behoud van regionale landbouwpraktijken; die maken deel uit van de oplossing voor voedselgebrek.

Onschuldige hobby

Ontwikkelingssamenwerking is al lang geen onschuldige hobby meer van idealisten met geitenwollen sokken. Ze is een industrie geworden die haar eigen wetmatigheden heeft ontwikkeld en die staan niet altijd ten dienste van de armen in de wereld. Pleiten voor ontwikkelingssamenwerking is niet automatisch een bewijs van goed moreel gedrag.

De plannen van de VVD zijn, kortom, een mooie kans voor andere partijen om hun eigen verhaal te vertellen - eerlijk en met goede argumenten.