Renske Leijten vroeg zeven uur spreektijd aan voor een zorgdebat on nieuwe wetgeving over de verkiezingen heen te tillen. Foto ANP

Met een redelijk gematigd verkiezingsprogramma, de gezellige Brabander Emile Roemer als leider en de lijstverbinding met PvdA en GroenLinks. Het kon niet anders of de SP gaat voor regeren.

Maar het bloed kruipt waar het niet gaan kan. De Boliviaanse president Evo Morales was in Nederland om met minister Rosenthal (Buitenlandse Zaken) te praten en om samen met minister Schultz (Infrastructuur en Milieu) de Floriade in Venlo te bezoeken. Na die twee VVD’ers zal Morales wel behoefte gehad hebben aan een praatje met een linkse broeder en regelde hij een afspraak met de SP-voorman.

Kaalheid

Morales heeft veel gedaan voor de rechten van inheemse Bolivianen. Maar hij is ook een fel tegenstander van Amerika en kapitalisme en voerde grote nationalisaties van energiebedrijven door. Daarnaast spreekt hij vaak forse taal. Zo legde hij een verband tussen kaalheid bij Europese mannen en hormoongebruik bij kippen: ,,,Zodra mannen deze kip eten, worden ze steeds minder man.”

Maar de grootste verrassing kwam van de SP-Kamerleden Renske Leijten en Paul Ulenbelt. Die haalden de filibuster uit de oude doos. Een filibuster (Engels voor vrijbuiter) is een politieke rede die net zolang duurt tot de spreker het niet meer volhoudt, puur en alleen om zo te voorkomen dat het wetgevingsproces afgerond kan worden.

Leijten vroeg zeven uur spreektijd aan voor een zorgdebat en Ulenbelt twaalf uur voor een AOW-debat. Dat vond de PVV natuurlijk een goed idee en volgde.

Ondemocratisch

Waarom de SP dit doet? Leijten vindt het hogere eigen risico in de zorg, die in het begrotingsakkoord staat, een schande en noemt het ‘ondemocratisch’ om de wet er nog voor de verkiezingen door te drukken. Wat er ondemocratisch aan is, is onduidelijk. De Tweede Kamer is door het volk gekozen en als een meerderheid van de Kamer tot iets besluit is dat democratisch. Dat er over drie maanden verkiezingen zijn, betekent niet dat de Kamerleden op hun handen moeten gaan zitten.


Leijtens predicaat ‘ondemocratisch’ kan op twee manier geïnterpreteerd worden. Of ze kan niet tegen haar verlies en gooit het menserger-je-nietbord om nu ze haar zin niet kan krijgen. Of ze vindt het werkelijk ondemocratisch en ziet de andere partijen als de technocratische elite en de SP als de partij die echt weet wat het volk vindt.

Populisme

Het valt niet uit te sluiten dat het laatste het geval is. Waarmee Leijten het bewijs levert voor de stelling van de historici Gerrit Voerman en Paul Lucardie dat de SP tot het populisme gerekend kan worden. Want, zo schreven zij in hun boek Populisten in de polder, populisten beweren dat de politiek de belangen van het volk verkwanselt en dat zij wél weten wat ‘het volk’ wil.

Met het ontmoeten van de linkspopulist Morales afficieerde de SP zich met het Zuid-Amerikaans anti-kapitalisme. Met het filibusteren jagen ze andere partijen in de touwen en trekken gezamenlijk op met de PVV. De SP maakt zich zo wel heel snel onaantrekkelijk voor regeringsdeelname.