Maxwel Kapachawo: ‘Onze boodschap aan de jongeren is: wij bidden voor je, maar laat je ook onderzoeken.’ Foto: TEAR

Overal waar Maxwell Kapachawo (39) komt, confronteert hij mensen met zichzelf. Hij merkt dat er zo langzaam iets verandert in de manier waarop patiënten met hiv worden benaderd. “Er komt iets meer ruimte en openheid voor mensen die hun verhaal willen vertellen”. Kapachawo is een bevlogen man die vol vuur vertelt over zijn missie: “Mensen die zwijgen kun je niet helpen. De stilte moet doorbroken worden.”

Oorzaak

Van 1994 tot 1996 volgt Maxwell Kapachawo een opleiding tot kerkleider en in 1997 wordt hij bevestigd tot predikant. Hij leidt een Anglicaanse kerk in Harare. Vanaf 2001 is Maxwell regelmatig ziek, en in 2004 besluit hij op zoek te gaan naar de oorzaak.

Zijn omgeving is daarbij niet erg behulpzaam. “In mijn regio geloven veel mensen in hekserij. Als je ziek bent, moet je maar veel bidden en vasten. En als je dan niet beter wordt, komen je vrienden langs en zeggen: blijkbaar is je geloof niet groot genoeg.”

Uiteindelijk blijkt dat Maxwell is geïnfecteerd met hiv.

“Het is nooit bij mij opgekomen dat het hiv zou kunnen zijn, het was echt een shock. Ik vond het verschrikkelijk moeilijk om het aan mijn vrouw te vertellen. Zij was boos en sprak twee weken lang niet met mij. Toen ik ten einde raad een vriend opbelde en hem vertelde dat ik hiv had zei hij tegen me: ‘Prijs God! We zijn al twee jaar vrienden en ik heb gebeden dat je een test zou laten doen, want ik vermoedde het al. Nu kunnen we vechten tegen de ziekte’.” 

Als Maxwell naar de bisschop gaat en hem de situatie uitlegt, heeft dit grote gevolgen: “De bisschop stuurde mij weg omdat ik een schande was voor de kerk. Ik had steun nodig, maar kreeg kritiek en veroordeling. Als ik in die tijd gestorven was, was het niet aan hiv, maar aan de negatieve houding van de kerk.”

Workshop

In 2004 gaat hij door een diep dal. Hij heeft alle hoop verloren. Tot hij mee doet aan een workshop met andere kerkleiders, waarvan een aantal ook geïnfecteerd is met hiv. “Deze workshop daagde mij uit, omdat ik zag dat deze mensen leven met hiv en toch ondersteund worden door hun gemeente.”

Na afloop van de workshop delen de leiders hun ervaringen. “Toen werd mij gevraagd, kun jij niet iets doen aan het taboe rond hiv? Jij kunt hier het initiatief in nemen, wij ondersteunen je.”

En dat gebeurt. Maxwell vertelt zijn verhaal, komt op televisie en wordt een nationale bekendheid. Zijn openheid heeft een groot effect. Naast een storm van protest zijn er ook mensen die voor het eerst durven te praten over hun ziekte, tegen de familie en in hun kerk.

Kerk

Maxwell wordt de eerste predikant in Zimbabwe die openlijk spreekt over zijn leven met hiv. “Aan het einde van een dienst die ik had geleid, vroeg ik nog even de aandacht van de kerkleden. Toen zei ik: de preek van vanochtend is gehouden door een persoon met hiv.”

“Na die mededeling werd het doodstil in de kerk. Een collega-pastor zei daarop: ‘Bedankt voor je eerlijkheid Maxwell, je blijft onze pastor. En als iemand hier denkt dat het niet kan, mag hij of zij nu de kerk verlaten.’ En iedereen bleef zitten. Ik voelde me ontzettend gelukkig.”

“In Zimbabwe ben ik nog steeds de enige pastor die dit doet. Maar ik verwijt de anderen niets, want als kerkleiders vertellen dat ze hiv hebben, worden zij nog steeds ontslagen. Er is geen enkel beleid in kerken hoe ze om moeten gaan met mensen die hiv of aids hebben.”

Vooroordelen

Hij ziet een belangrijke taak voor kerken weggelegd om vooroordelen en stigma’s over mensen met hiv en aids te verminderen en weg te nemen: “De kerk is gegrondvest in de samenleving en is juist de beste plek om verandering te brengen in de gemeenschap. De kerk zit vol met mensen en kerkleiders hebben status en autoriteit. Zij zijn rolmodellen en kunnen een wezenlijk verschil maken.”

Maxwell start in 2006 een netwerk van kerkleiders. Sindsdien ziet hij een positieve verandering: “Allereerst wordt er nu meer gepraat over hiv en aids binnen de kerken. Daarbij moedigen wij mensen aan om zich te laten testen, ook als zij nog niet ziek zijn. Er zijn nu medicijnen beschikbaar maar de wachtlijsten zijn lang. Het is dus belangrijk er op tijd bij te zijn.”

Hoewel er nu meer openlijk gepraat wordt over hiv en aids, moet de houding van mensen nog echt veranderen: “Mensen zijn vaak gericht op de vraag hoe je hiv en aids hebt gekregen. Maar die vraag is niet relevant en helpt niemand verder. Wie zijn wij om anderen te veroordelen? Belangrijker is: hoe kunnen wij jou helpen?”

Wonderen

Genezing van hiv is geen onderwerp dat Maxwell bezig houdt. Hij laat wel voor lichamelijke klachten bidden, maar nooit voor genezing. ‘Mijn leven is vele malen waardevoller geworden sinds ik weet dat ik hiv heb. Ik heb veel geleerd over God en hoe Hij werkt in mijn leven. Hij keert alles ten goede voor hen die Hem liefhebben.”

In de afgelopen jaren is Maxwell ook de bisschop tegengekomen die hem de kerk uitstuurde. “Ik was erg boos en wilde hem niet spreken, maar mijn vrouw zei: ‘Laten we hem begroeten. Je moet leren te vergeven.’ Toen hij ons zag, was de bisschop helemaal geschokt. Hij dacht dat ik al jaren geleden was overleden.”

Hierin ziet Maxwell een wonder. “Het valt me op dat mensen vaak zeggen dat er geen wonderen meer gebeuren. Maar dezelfde God die wonderen doet, is de God die medicijnen geeft. Mijn leven is een wonder en ik kan leven zoals ieder ander. De schande is mij tot een zegen geworden!”

Jongeren

Ondertussen gaat Maxwell door met zijn missie. Een doelgroep die hij daarin erg belangrijk vindt, zijn de jongeren. “De jonge generatie is heel kwetsbaar, vooral in de leeftijd van vijftien tot negentien jaar. Ze volgen college en zijn vaak weg van huis. Het lastige is dat het wel tien jaar kan duren voordat blijkt dat je hiv hebt. Onze boodschap aan de jongeren is: wij bidden voor je, maar laat je ook onderzoeken.”

Pastors spelen een grote rol in het bereiken van de jongeren. “We moeten manieren vinden om de stilte te doorbreken. We moeten jongeren een platform geven, waar ze zich kunnen uitspreken. De invloed van pastors kunnen we goed gebruiken omdat zij rolmodellen zijn. Zij moeten hun waardigheid verliezen om te vechten voor het Koninkrijk van God.”