Het ligt niet vooral aan ouderen dat de zorg steeds duurder wordt. Foto: SXC Julia Freeman-Woolpert

Sinds begin van deze eeuw groeien de zorgkosten elk jaar met zo’n 6% en besteden we al meer dan 60 miljard aan de zorg. Waarom eigenlijk? De overheid gooit het nogal eens op de vergrijzing. Het is waar dat er meer ouderen zijn dan vroeger, maar het is niet waar dat het de schuld van de ouderen is dat de kosten zo sterk toenemen. Slechts 15% van de groei, zo stelt een recent rapport van onderzoeksbureau Nyffer, wordt bepaald door de vergrijzing.

En dat komt niet zozeer omdat het aantal ouderen toeneemt maar omdat er steeds meer behandelingen mogelijk zijn. Het aantal operaties stijgt, het gebruik van medicijnen neemt toe en behandelingen tegen kanker vragen enorm veel geld. Daarbij komt nog de toename van het aantal demente patiënten, zij hebben intensieve verzorging nodig.

Een andere factor van de groei van de zorgkosten is de omzetverhoging in ziekenhuizen. Elk jaar moet een bedrijf laten zien dat er groei is. Een ziekenhuis dus ook. Dat maakt het verleidelijk steeds meer behandelingen aan te bieden en die kosten allemaal geld.

De laatste factor is de toenemende vraag naar zorg. Die ontwikkeling heeft te maken met het internet. Ik hoorde een arts spreken over de in zijn gevoel heersende “ipo-terreur”, internet print-out terreur. De patiënt zoekt naar zijn aandoening op internet en eist daarna uitgebreide behandelingen. Huisartsen hebben moeite alles wat overbodig is af te houden.

Bijdrage

Hoe deze zorgkosten in te dammen? De politiek denkt aan het verhogen van de eigen bijdrage tot rond de € 400, plus een bedrag van € 9 per recept. Het verzekeringspakket wordt opgeschoond. De rollator wordt niet meer vergoed, sommige medicijnen zullen we zelf moeten betalen.

Opvallend is dat deze maatregelen degenen treffen die het meeste zorg nodig hebben: ouderen, chronische zieken en gehandicapten. In de AWBZ zullen ook klappen vallen. Men wil dat er veel meer mantelzorg wordt ingezet en er gaan stemmen op kinderen te verplichten hun ouders te verzorgen of anders voor hun verzorging te betalen.

Krijgen ouderen de klap omdat zij het zijn die volgens de politici de kostengroei veroorzaken? De eigen bijdrage brengt zo’n 780 miljoen euro in de staatskas op en de helft daarvan komt al voor rekening van de ouderen.

Uitgangspunt

Ik vind het onbegrijpelijk dat er niet wordt gekeken naar een andere manier om de zorgkosten op te brengen, met solidariteit als uitgangspunt. Een model waarbij iedereen op gelijke wijze meebetaalt aan de zorg en waarbij de bezuinigingen worden verdeeld naar rato van het inkomen.

Hier en daar gaan stemmen op de zorg weer meer door de overheid te laten regisseren. Moeten we weer terug naar het ziekenfondssysteem? Nee, zo stel ik in mijn boek De derde weg.

Dat stelsel bood heel weinig prikkels voor de zorgvragers om die zorg efficiënt te gebruiken, en te weinig prikkels voor de aanbieders om efficiënt zorg te verlenen. De tweede weg, die van de markt lijkt een volledig doodlopende weg te zijn met oplopende kosten en slechtere kwaliteit.

Kwaliteit

Ik vind de derde weg, de weg van kwaliteit als leidend principe, een goede zaak. De basis moet dan solidariteit zijn. Pas als solidariteit en verantwoordelijkheid gewaarborgd zijn, kan de competitie een rol spelen.

Dat geldt dan ook in geval van bezuinigingen. Daarom stel ik een verandering van het premiebeleid voor: iedereen betaalt premie naar inkomen. De premieheffing wordt niet beperkt tot de eerste € 50.000 inkomen, maar geheven over het volledige inkomen.

Eigen bijdragen? Prima, maar dan ook inkomensgebonden. Niet meer dan 1% van je inkomen mag worden besteed aan de eigen bijdragen. Dat houdt in dat mensen met weinig inkomen een beperkte hoeveelheid geld kwijt zijn. Zorgtoeslag is dan ook niet meer nodig.

Taartpunt

Bezuinigingen zijn noodzakelijk, we ontkomen er niet aan. Als we zo doorgaan, besteden we straks een kwart aan het Bruto Nationaal Product aan de zorg. Dat kan niet want ook onderwijs, cultuur, infrastructuur en sociale zaken moeten een ‘taartpunt’ van de nationale oranjekoek.

Maar die bezuinigingen mogen niet voor een groot deel drukken op degenen die ziek en oud zijn. De sterkste schouders moeten ook in tijden van bezuinigingen de zwaarste lasten dragen. Afwachten welke partij dit nu eens duidelijk in zijn verkiezingsprogramma opneemt.