Niet iedereen geneest op gebed. Foto: SXC

Van 9 tot 14 juni houdt de Lucasorde een zomerconferentie onder het thema ‘Over wonderen gesproken’. Eén van de sprekers is Dick Kruijthoff. Kruijthoff werd als huisarts geconfronteerd met de onverwachte genezing van een patiënt uit zijn praktijk. Janneke Vlot herstelde tijdens een dienst bij gebedsgenezer Jan Zijlstra plotseling van posttraumatische dystrofie waar zij al meer dan zeventien jaar aan leed.

Wat spreekt u aan in de missie van de Lucasorde?

“Wat ik veel tegenkom in christelijk Nederland zijn twee polen: aan de ene kant is er een groep die hoge verwachtingen koestert van gebedsgenezing, aan de andere kant is er de meer passieve opvatting dat ziekte uit Gods hand aanvaard moet worden.”

“Wat me aanspreekt in de verklaring die de Lucasorde een paar jaar geleden opstelde, is dat die twee benaderingen met elkaar worden verzoend. Er is verwachting dat God kan genezen. Tegelijkertijd wordt, ook als genezing uitblijft, de situatie aanvaard zoals die is.”

Eén van de specialisten van Janneke Vlot, Frank Huygen, zei in 2007 dat bij haar aandoening spontane genezingen wel vaker voorkomen. Was het niet gewoon toeval?

“Het soort spontane genezingen waar Huygen op doelt, vindt meestal in de loop van langere tijd plaats. Dat ging hier veel sneller: de genezing vond plaats op het moment van het gebed. Dat is bijzonder, zeker omdat zij al 17 jaar goeddeels aan bed was gebonden.”

“Ze heeft diezelfde avond nog meer dan een kilometer gelopen en gefietst, wat ook eigenlijk niet kan als je je ene been al jaren niet of nauwelijks gebruikt. Dan moet je op z’n minst revalideren. Een geleidelijk herstel is niet zo opmerkelijk, maar zij genas plotsklaps en dat is moeilijk te verklaren.”

Wat is een wonder volgens u?

“Ik vind het wonderlijk als iemand na een gebed plots in een heel andere toestand verkeert. Als ik dat kan zien en als medicus kan bevestigen dan noem ik dat een wonder.”

Waarom moeten de PKN en andere protestantse kerken meer aan ziekenzalving doen?

“Als mensen het in de kerk niet kunnen vinden gaan ze naar genezers buiten de traditionele kerken zoals bijvoorbeeld Jan Zijlstra. Dan komen ze misschien in een situatie waarbij ze ernstig gefrustreerd een genezingsdienst verlaten omdat de verwachtingen veel te hoog opgeschroefd zijn”

“Natuurlijk is het moeilijk die balans te houden. Maar ik denk dat we daarin veel van de katholieken kunnen leren. Ik sprak pas een vriendin wiens moeder soms naar Lourdes gaat voor allerlei kwalen. Ook als ze niet wordt genezen, is zij niet teleurgesteld: alleen al het bezoeken van zo’n plaats met een groep mensen geeft kracht en troost.”

U hebt zelf ook Lourdes bezocht om te zien hoe daar medisch onderzoek wordt gedaan.

“Dat klopt. Na de genezing van Janneke Vlot kwam ik veel verwarring tegen: de één was in een halleluja-stemming, de ander zei dat het wel tussen de oren zou zitten. Er gebeuren bijzondere dingen, maar anderzijds kan een gebed in een bepaalde situatie natuurlijk ook een stevig placebo-effect hebben. De enige manier om medisch vast te stellen of er iets is veranderd, is optekenen hoe iemands toestand was voor het moment van gebed en daarna.”

“In Lourdes hebben ze daar veel ervaring mee. Als je daar denkt genezen te zijn kun je je aanmelden bij een arts. Die doet dan een eigen onderzoek en vraagt alle medische gegevens op. Daarna wordt jaarlijks bekeken of de bijzondere genezing aanhoudt. Als dat zo is, vindt uiteindelijk beoordeling plaats door een internationaal medisch comité.”

“Zo is de afgelopen 150 jaar in iets meer dan zestig gevallen geconcludeerd dat de genezing medisch niet verklaard kon worden. Ik ben wel onder de indruk geraakt van de systematiek van dat onderzoek.”

Als iemand geneest ontstaat er vaak ook verwarring: waarom ik wel en anderen niet.

“Waarom de een geneest en de ander niet is voor mij ook een raadsel. In Lourdes sprak ik een mevrouw die jaren geleden was genezen van een chronische darmontsteking en ieder jaar uit dankbaarheid terugkomt. Ik vroeg haar of ze naar het medisch bureau was geweest. Nee, zei ze, dat hoeft voor mij niet.”

“De meeste mensen die genezen, houden het voor zich. Die vinden het goed zo. Ze had het ook niet tegen de huisarts gezegd, die zou er maar om lachen. Ik denk dat er meer mensen genezen dan wij weten en dat andersom de frustratie als het niet gebeurt groter is dan je denkt.”

Waarom toch de deur openhouden voor genezing, als het risico op frustratie zo groot is?

“Er moet een evenwicht zijn. In Lourdes heb ik dat gezien, er is daar verwachting maar geen opgeschroefde verwachting. Ik heb dat ook gevraagd aan de artsen van het medisch bureau maar die zeiden ook: de mensen gaan hier niet teleurgesteld weg, ook niet als er geen genezing is. Ze voelen zich dan toch getroost en gesterkt.”

“Ik denk daarom dat het goed is als ziekenzalving normaal wordt in de Protestantse Kerk. Niet alleen met het oog op het ritueel en de troost die daarvan uitgaat, maar ook in de verwachting dat genezing kan volgen.”

Moet er iets veranderen in de PKN?

“Ja, dat vind ik wel. Ik denk dat je moeilijk positief kunt zijn over de huidige situatie. De dienst van genezing en ziekenzalving is te bijzonder om te negeren. Er wordt natuurlijk wel gebeden dat het medisch handelen gezegend wordt en dat is ook een belangrijk gebed. Maar het mag wel een stapje verder gaan. Dat veel mensen nu naar pinkstergemeenten gaan is geen wonder. Het is niet hun schuld dat de PKN het onderwerp te zeer heeft laten liggen.”