De SP is nog altijd een echte actiepartij. Foto: ANP

Dat bleek ook wel uit de felle oppositie van toenmalig partijleider Jan Marijnissen. Die zei overigens dat de partij heus wel ergens voor was. Dat klopte, al was dat vaak genoeg diametraal anders dan het regeringsbeleid, zodat de SP alsnog vaak tegen stemde.

De sterke oppositie leverde de partij geen windeieren. De twee zetels van 1994 werden er in 2006 uiteindelijk 25. Maar de SP slaagde er niet in deze opkomst te verzilveren in regeringsdeelname. CDA en PvdA vertrouwden de SP niet en gingen liever in zee met de ChristenUnie. Mede door deze uitsluiting verloor de SP tien zetels bij de vorige verkiezingen.

Sinds Emile Roemer partijleider is geworden gaat het de partij weer voor de wind. En het lijkt er op dat de partij er op gebrand is om straks wel te regeren. Het halen van het eigen gelijk is nu ondergeschikt gemaakt aan het daadwerkelijk bepalen van het beleid.

Compromissen

De SP heeft in het verleden al vaker radicale standpunten ingeleverd, zoals het afschaffen van het koningshuis of terugtrekking uit de NAVO, maar nu is zelfs het geharnaste ‘65 blijft 65’ ingeruild voor een genuanceerder standpunt over de AOW. Met andere woorden: de SP is in voor compromissen.

De vraag is natuurlijk of andere partijen dat nu ook zijn richting SP. Met een waarschijnlijk verder versnipperde stemverdeling is de verwachting dat het moeilijk zal zijn om de SP uit te sluiten. Zeker als de SP de tweede partij wordt. En dat lijkt niet onmogelijk.

Overigens zal dit niet zo eenvoudig gaan. Het program van de partij is weliswaar een stuk genuanceerder dan eerdere, maar het is nog steeds onmiskenbaar socialistisch. De SP erkent de noodzaak van het terugdringen van de staatsschuld, maar erkent niet de Europese 3-procentsnorm. Bovendien denkt de partij de crisis te lijf te gaan met extra investeringen.

Meer overheidsbeleid

Verder staat de tekst vol met punten waar er meer overheidsbeleid nodig is. En dat kost extra geld. Grote bezuinigingen noemt de partij niet. En het is maar de vraag of het verhogen van het toptarief bij de inkomstenbelasting, het aanpakken van bonussen en het verminderen van bureaucratie wel genoeg geld opleveren.

Het is niet voor niets dat CDA-leider Sybrand van Haersma Buma in een Kamerdebat vorig week opmerkte dat de SP extra wil investeren als het goed gaat met de economie, maar ook als het slecht gaat. Wanneer moet dan de begroting hersteld worden, vroeg hij aan Roemer. Dit is een belangrijk onderwerp, dat veel hoofdbrekens geeft bij een formatie waarbij de SP is betrokken.

Een ander probleem is het gebrek aan bestuurservaring bij de SP. De partij levert wel enkele wethouders en heeft sinds kort twee gedeputeerden, maar er is geen echte bestuurstraditie: de SP is nog altijd een echte actiepartij. Dat geeft een andere mentaliteit dan bij bestuurspartijen als CDA en PvdA. Accepteren SP’ers flinke concessies op het gebied van zorg en welvaartsstaat?

Het is goed mogelijk dat - na het avontuur met de PVV - partijen voor stabiliteit kiezen bij de regeringsvorming.