Het masterplan van Van Rompuy gaat wel pijn doen. Foto: ANP

Het is iedereen wel duidelijk dat de huidige koers op niets uitloopt. Met een Griekenland dat op instorten staat, kapitaalvlucht uit Italië en Spaanse banken die dreigen om te vallen, zijn drastische middelen nodig om Europa en de rest van de wereld te redden van een economische ramp.

EU-president Herman Van Rompuy werkt momenteel met het hoofd van de Europese Centrale Bank Mario Draghi, EU-Commissievoorzitter Jose Manuel Barroso en de voorzitter van de eurogroep, Jean-Claude Juncker, aan de bouwstenen voor de verbetering van de monetaire unie. Het kwartet doet dit in opdracht van de Europese regeringsleiders.

Sentiment

Van een ‘dictaat van Brussel’ is dus geen sprake want dit plan voor verdere economische integratie in de eurozone komt van de regeringsleiders zelf. Het is dus jammer dat onze demissionaire premier Rutte het nodig vond maandag kritisch te reageren op de hervormingen in de eurozone waarom hij en zijn 26 Europese collega‘s zelf hebben gevraagd.

Hij versterkt daarmee het populaire sentiment dat de niet-democratische Brusselse bureaucratie het voor het zeggen heeft. Maar goed, Ruttes kritiek op het impopulaire Brussel heeft mogelijk met de parlementsverkiezingen op 12 september te maken. Op 13 september kan hij er weer heel anders tegenaan kijken.

Meer Europa

Een deel van de plannen van Rompuy is al uitgelekt. Europese instellingen zouden meer macht moeten krijgen om het beleid op het gebied van begrotingen en belastingen te harmoniseren. Om de eurocrisis aan te pakken wordt dus ingezet op ‘meer Europa’.

Door een verregaande politieke integratie waarbij de Europese Unie invloed heeft op het economisch beleid van de afzonderlijke lidstaten, moet in de toekomst problemen zoals nu met Griekenland worden voorkomen. Een alternatief is er in feite niet. De ellende is niet te overzien als de eurozone wordt opgeheven.

Het masterplan van Van Rompuy gaat wel pijn doen. Nationale regeringen moeten een deel van hun soevereiniteit inleveren. Brussel gaat toezien op de begrotingsdiscipline en een degelijke huishouding. Rijke landen zullen deels de schulden van armere, zuidelijke landen moeten overnemen.

Boodschap

In ruil daarvoor krijgt de eurozone op termijn een sterke, stabiele munt en kan de concurrentie met de andere machtsblokken in de wereld beter worden aangegaan. En de lidstaten kunnen een sterk front vormen tegen de speculanten die nu met hun grillen een land failliet kunnen laten gaan of banken kunnen doen omvallen.

Dat is geen makkelijke boodschap om de kiezers te vertellen. De Europese Unie zit in de spagaat dat een streven naar meer politieke integratie nationalisme in lidstaten aanwakkert. Het vertrouwen om het economische beleid over te dragen aan instituties die niet direct bekend staan om hun openheid is niet groot. Aan de democratisering van Europa moet zeker nog gewerkt worden.

Maar dat ontslaat politici niet van de taak om in verkiezingscampagnes ook de voordelen van een verenigd Europa aan de man te brengen. Anders lijdt de euro aan nog meer waardevermindering. En verliest de Europese Unie aan betekenis.