In ons land worden jaarlijks ruim 22.000 telefoons afgeluisterd. Foto ANP

Er zijn nogal wat dictaturen in de wereld die zouden willen dat ze zo’n goede afluisterinfrastructuur zouden hebben als Nederland.

In ons land worden jaarlijks ruim 22.000 telefoons afgeluisterd, zo blijkt uit onderzoek van het Wetenschappelijk Onderzoeks- en Documentatie Centrum (WODC) van het ministerie van Veiligheid en Justitie dat deze week bekend werd.

Veel onschuldige Nederlanders zijn heel wat keren, zonder dat ze het weten, door de overheid afgeluisterd. Het betreft vrienden, familie en kennissen van zogenaamde verdachten. Dit is een aantasting van de privacy. Mensen moeten worden geïnformeerd, maar dat ‘vergeet’ justitie vaak gemakshalve.
Het vele afluisteren van telefoons levert zelden direct bewijs op voor misdaad.

Criminelen

Criminelen weten dat zij worden afgeluisterd. Bovendien verloopt de communicatie tegenwoordig steeds vaker via internet en met dat laatste fenomeen kunnen overheidsdienaren maar slecht overweg, zo blijkt. Het lijkt een beetje op de kentekenregistratie op de snelwegen waarmee politie en justitie zich de laatste jaren mee bezig houden. Duizenden auto’s worden geregistreerd maar de echt grote criminelen, die de risico’s kennen, worden niet gepakt.

De overheid heeft simpelweg niet genoeg mensen in dienst om de miljoenen gegevens die jaarlijks worden verzameld goed te bekijken. De relatief kleine overtreders en mensen met belastingschulden worden gepakt, terwijl de echte boeven hun gang kunnen blijven gaan.

Het schijnt er bij politie en justitie niet in te gaan dat het zoeken naar een speld in de hooiberg er steeds moeilijker op wordt naarmate de hooiberg groter wordt gemaakt. Andere landen hebben het beter voor elkaar. Zij hebben het domweg afluisteren of massaregistratie veelal vervangen door gerichte acties bij verdachte groepen, zoals infiltratie en hele specifieke data mining op internet, met vaak verbluffende resultaten als het gaat om het oprollen van zwaar criminele bendes of terroristische groeperingen. De geslaagde actie van de VS tegen Bin Laden is een sprekend voorbeeld hiervan.

Privacy

Na jaren van kritiek door mensen die er verstand van hebben, is nu eindelijk tot de Tweede Kamer doorgedrongen dat de manier waarop Nederland omgaat met de belgegevens en de privacy van zijn burgers voor verbetering vatbaar is. De fracties gaan debatteren over de afluisterpraktijken en willen weten wat de overheid gaat doen om de bestaande praktijken met hun povere resultaten te veranderen.

Dat wordt hoog tijd. De praktijk van afluisteren getuigt van een diep geworteld wantrouwen van de overheid jegens haar onderdanen, van wie de overgrote meerderheid bestaat uit burgers die zelden of nooit de wet overtreden. Deze houding blijft niet ongemerkt. Veel burgers wantrouwen van de weeromstuit ook de overheid en trekken zich terug uit het publieke domein.


De Wetenschappelijke Raad van het Regeringsbeleid heeft hier deze week nog op gewezen. In plaats van angstvallige controleren moet de overheid haar onderdanen vertrouwen en de ruimte geven zich te ontplooien. Hierbij past niet een staat die iedere burger beschouwt als mogelijk haar ergste vijand.