Groot probleem in deze steden is het woningaanbod. Foto: ANP

Hierin worden de vijftig grootste gemeenten van Nederland gerangschikt naar aantrekkelijkheid voor bewoners.

Belangrijke oorzaak voor het verlies aan aantrekkelijkheid is bevolkingskrimp. Dat geldt ook voor groeikernen. Deze steden zijn in de jaren zestig en zeventig ontwikkeld om als overloop te dienen voor de grote steden. Spijkenisse hoort bij Rotterdam, Zoetermeer bij Den Haag en Haarlemmermeer en Almere bij Amsterdam. Wonen deed je in de groeikern, werken in de stad.

Woningaanbod

Groot probleem in deze steden is het woningaanbod. Veel van de groeikernen bestaan uit eengezinswoningen, destijds gebouwd voor gezinnen. Deze woningen zijn niet aantrekkelijk voor jongeren, die vaak een eenpersoonshuishouding vormen. De voormalige groeikernen steden lijden daardoor nu aan vergrijzing.

Dat leidt ook tot een planologisch probleem. In de jaren zeventig was, als reactie op de eenvormige stratenbouw in de jaren vijftig en zestig, de heersende trend in de stedenbouw om woonerven aan te leggen. Deze zogeheten bloemkoolwijken beginnen nu sociale controle te ontberen.

Deze ontwikkeling maakt zichtbaar hoe de woon- en wijkproblematieken verschuiven. Waren dertig jaar geleden de vooroorlogse stadswijken de zorgenkindjes en vijftien jaar terug  de naoorlogse stadswijken, nu wijst alles er op dat de groeikernen van de jaren zeventig aandacht nodig hebben.

Ondergeschoven kindjes

Een probleem bij de aanpak is dat volkshuisvesting en ruimtelijke ordening ondergeschoven kindjes zijn geworden in de landelijke politiek. Sterker nog: het nu demissionaire kabinet liet het ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieu (VROM) fuseren met Verkeer en Waterstaat. Volkshuisvesting, inmiddels omgedoopt tot de minder sociaaldemocratisch aandoende term Wonen, werd een onderdeel van Binnenlandse Zaken en Ruimtelijke Ordening een zaak van de lagere overheden.

De groeikernen zijn het resultaat van centrale planning, vanuit Den Haag. Het is een illusie om te denken dat deze steden nu zelf in staat zouden zijn om hun eigen problemen op te lossen. Vooral omdat het probleem van Almere ook dat van Amsterdam is en dat van Spijkenisse ook dat van Rotterdam.

Een verslechterende woonomgeving zorgt voor tal van sociale problemen. Veiligheid, integratie of werkgelegenheid gelden als regeringsverantwoordelijkheden. Waarom de stoffelijke omgeving waarin deze onderwerpen zich afspelen niet? Immers, het zijn problemen die de eigen gemeenschap vaak boven het hoofd groeien.

Centrale sturing

Een dichtbevolkt land als Nederland heeft nu centrale sturing nodig in de ruimtelijke ordening. Om zo grote steden, groeikernen, oude industriesteden en platteland te helpen met oplossingen voor problemen als bijvoorbeeld bevolkingskrimp.

Gelet ook op het feit dat de woningmarkt veel problemen kent die om oplossingen vragen, zou het goed zijn als het komende kabinet weer serieus werk gaat maken van woningbeleid en ruimtelijke ordening.