Bij GroenLinks zijn Tofik Dibi en Jolande Sap het inhoudelijk wel eens, maar hun stijl verschilt. Foto: ANP

Eerst was er het gedoe over de partijleider van de PvdA, Job Cohen. Hij deed het niet goed in het debat, noch in de Kamer, noch voor de televisie. Na zijn vertrek volgde een verkiezing voor de fractievoorzitter, met als uiteindelijke winnaar Samsom. De ‘strijd’ ging vooral tussen hem en Plasterk. Waar die strijd precies over ging leek minder belangrijk dan de manier waarop de kandidaten zich profileerden, hoe ze ‘over kwamen’.

Vervolgens was er een ‘strijd’ in het CDA. In zes bijeenkomsten ‘kruisten de kandidaten de degens’. Ook hier ging het niet zo zeer over de inhoud, maar om een presentatie van personen en hun politieke geschiedenis.

Weinig inhoudelijke meningsverschillen

De kandidaten hadden ook niet veel om inhoudelijk over van mening te verschillen: het Strategisch Beraad als basisstuk voor de komende tijd moet nog worden goedgekeurd door de leden en de schrijvers van het verkiezingsprogramma zijn nog druk bezig. De CDA-leden kozen niet op beleid of inhoud, maar op persoon.

De verkiezing van Buma is niet alleen maar uit overtuiging. De landelijk onbekende wethouder Keijzer deed het zo goed, dat ze even een serieuze tegenspeler was voor Buma en uiteindelijk een goede tweede werd.

Om de Keijzer-stemmers tegemoet te komen, wordt de wethouder nu neergezet als running mate, een term uit de Amerikaanse presidentsverkiezingen, voor de beoogde vice-president. Ons land kent die traditie niet en de promotie van Keijzer als running mate is dan ook vooral een publiciteitsstunt om via haar stemmen te trekken.

Nauwkeurig gevolgd

En dan is er sinds vorige week de strijd binnen GroenLinks. Ook die strijd gaat niet over inhoud - Sap en Dibi zijn het inhoudelijk wel eens, maar hun stijl verschilt.

In de media zijn de gebeurtenissen die hebben geleid tot een crisis in de partij nauwkeurig gevolgd en geanalyseerd. Tot vervelens toe werden de hoofdrolspelers Sap, partijvoorzitter Weening en Dibi ondervraagd over hoe het nu precies was gegaan, tot en met een reconstructie van een telefoontje in een autorit naar Utrecht en de gevolgen daarvan.

De berichten over de gevolgen van het gedoe in GroenLinks wijzen op een afrekening door potentiële GroenLinks-stemmers. De discussie gaat niet over politiek-inhoudelijk beleid, maar over gedrag van personen. En over partijcultuur.

Partijen als VVD, D66 en ChristenUnie hebben geen gedoe over verkiezingen voor de lijsttrekker; die wordt door de besturen van de partijen voorgedragen en simpelweg benoemd door de leden.

Motief

Als motief voor het houden van verkiezingen voor de lijsttrekker wordt vaak het woord democratisch gebruikt. Welke betekenis het begrip in dit verband heeft, is lastig te bedenken.

Oppervlakkig gezien gaat het er om dat partijleden directe invloed hebben op de benoeming van de lijsttrekker/politiek leider. Daarmee is dan ook alles gezegd; het gaat om personen. Bij geen enkele verkiezing viel er inhoudelijk iets te kiezen. Maar in een democratie gaat het toch vooral om inhoud?

De praktijk van lijsttrekkersverkiezingen lijkt vooralsnog geen bijdrage te zijn aan inhoudelijke (partij)politiek en lijkt de mediaïsering van de politiek ernstig te bevorderen.