In de grote steden is geld heel belangrijk geworden. Foto: EPA

In dezelfde tijd valt National Day, op 1 oktober. Op deze dag wordt herdacht dat de Volksrepubliek China werd gesticht, dat gebeurde in 1949 met veel ceremonie op het Tienanmenplein in Beijing. De overheid organiseert ter gelegenheid hiervan festiviteiten, concerten en natuurlijk wordt er vuurwerk afgestoken.

Een week vakantie

Sinds een paar jaar krijgt iedereen in China een hele week vrij in deze tijd. Chinezen zijn niet gewend aan zo veel vakantie, zeven dagen is heel wat. Dat is natuurlijk leuk voor iedereen, maar er zit ook een nogal prozaïsche reden achter.

China heeft zich gerealiseerd dat er niet alleen een markt ligt in het buitenland maar dat de eigen bevolking ook een markt is. Een heel grote markt. En als je het volk een paar vakantiedagen extra geeft en je bestookt ze met bijvoorbeeld reisaanbiedingen, dan zal dat toch effect moeten hebben op de omzet van de BV China.

Chinezen zijn alleen nog niet zo gewend aan uitgeven. De gemiddelde Chinees spaart als het even kan de helft van zijn inkomen. Hij zal wel moeten. Sociale wetgeving is er niet, ziektekosten betaal je zelf en als je werkloos wordt, ligt er geen uitkering op je te wachten. Bovendien kan van je verwacht worden dat je een behoeftig familielid ondersteunt.

Status en aanzien

Daarnaast was het hebben van status en aanzien lange tijd op geen stukken na zo belangrijk als in het Westen. Op het platteland is dat nog steeds zo. Als je mensen die daar wonen, zeker mensen vanaf een jaar of dertig, vraagt wat ze belangrijk vinden in het leven, dan krijg je als antwoord: gezondheid, familie, elkaar helpen en andere sociale waarden. Vraag je het echter aan jongeren dan is het antwoord onveranderlijk: geld.

In de grote steden is geld heel belangrijk geworden. Ik was afgelopen week in Guanghzou (oftewel Kanton, inwonertal 13 miljoen mensen) om mijn paspoort te verlengen en reisvisa aan te vragen. Terwijl ik daar was, viel me weer op hoe veel mensen daar in dure merkkleding lopen, dure horloges en sieraden dragen.

Ze vinden het heel belangrijk dat anderen kunnen zien hoe rijk ze zijn, en ze worden tegenwoordig doodgegooid met reclame voor westerse kledingmerken, horloges, enzovoorts. De druk om te consumeren is hier misschien nog wel groter dan in het Westen. Niet alleen zie je overal reclame, ook de soaps op tv gaan over kopen, kopen, kopen.

Economische groei

De economische realiteit is helaas hard, De binnenlandse omzet rond National Day lag vergeleken met vorig jaar maar liefst 15 procent lager. Wat de overheid ook doet ter stimulering van de economie, het werkt niet. Economische groei steunt altijd op de ontwikkeling van nieuwe producten en diensten, op innovatie.

Maar uitgerekend de eigenschappen die daarvoor nodig zijn, worden onderdrukt in het Chinese onderwijssysteem. Terwijl het kapitalisme bloeit, wordt het communisme als nooit tevoren verheerlijkt. De maatschappij is uit balans.

Er is nog een reden dat de overheid het liefst ziet dat de mensen hier niet sparen maar uitgeven. Want behalve dat uitgeven goed is voor de economie, zijn burgers die niet veel eigen geld hebben afhankelijker van de overheid dan mensen die wel eigen bezit hebben. En dat ziet de Chinese overheid graag. 

Arjen Helder woont en werkt sinds september 2004 in China in Xiamen, een stad aan de kust tegenover Taiwan. Arjen is getrouwd met een Xiamenese.