Misschien is Angela Merkel bezig wat boven het gemiddelde niveau uit te groeien. Maar dan kunnen we ons weer vrolijk maken over de foute keuze uit haar collectie jasjes tijdens haar bezoek aan Athene. Foto: EPA

In die tijd waren het ook niet de regeringsleiders die zo’n verdrag tekenden. Nee, het was een onderwerp voor ‘ondergeschikten’, de ministers van Buitenlandse Zaken. De Europese instellingen hebben het nooit van grote leiders moeten hebben.

Dit beeld schoot me te binnen toen eind vorige week een serieuze discussie losbrak over de vraag wie in december in Oslo namens de Europese Unie de Nobelprijs voor de Vrede in ontvangst gaat nemen. Vooral diegenen die de spot dreven met de toekenning van deze prijs, stonden vooraan met hun kritiek over dit gebrek aan leiderschap.

Toch ligt in dat gebrek een diepe wijsheid. Wanneer in de geschiedenis op het Europese continent grote leiders opstonden – vaak door zichzelf als zodanig benoemd – dan liep het niet goed af met gewone mensen. Het leidde vaak tot oorlog en bloedige veldslagen.

Middelmaat

Over de Europese Raad, die de afgelopen dagen en uren weer bijeen was in Brussel, wordt ook al zo snel geoordeeld dat het is samengesteld uit mensen van de middelmaat. Misschien is de Duitse bondskanselier Angela Merkel bezig wat boven het gemiddelde niveau uit te groeien. Maar dan kunnen we ons weer vrolijk maken over de foute keuze uit haar collectie jasjes tijdens haar bezoek aan Athene.

En van voorzitter Herman van Rompuy kan worden gezegd dat hij met de hoed in hand bij deze club van middelmatige personen te biecht ging om te bespreken hoe een bankenunie en een Europees ministerie van Financiën eruit zou moeten zien. Zie hoe besluiteloos de Europese Unie eigenlijk is.

Tijd om het beeld te kantelen. Voor de Europese Unie geldt wat mij betreft dat je de zaken moet beoordelen in termijnen van tien jaar en niet van de ene dag op de andere. Dat geldt zowel de historie als de ‘toekomst’. Wie bereid is op deze manier voorbij de waan van de dag te kijken, die ziet fascinerende beelden ontstaan.

De Nobelprijs voor de Vrede is misschien toegekend vanwege de oorsprong van de Europese integratie in de jaren vlak na de Tweede Wereldoorlog. Maar die vredesfactor heeft ook de afgelopen tien jaar tot grote veranderingen geleid.

Angst

Tien jaar geleden, in de aanloop naar de ‘grote’ uitbreiding van de Europese Unie, was de angst voelbaar dat de Europese Unie alle besluitvaardigheid zou verliezen. Het tegendeel bleek het geval. Misschien verliep de besluitvorming wel eens wat chaotisch, maar de Unie heeft sinds die beroemde bijeenkomst op 1 mei 2004 in Dublin, waarbij tien nieuwe lidstaten toetraden, verbazingwekkend grote stappen verder gezet.

Ook voor het heden, als het gaat om het oplossen van de eurocrisis, lijkt er sprake van een slakkengang. In werkelijkheid worden voortdurend grote kloven in het denken tussen de verschillende lidstaten overbrugd. En voor het beleid voor de komende tien jaar is er al veel inhoudelijk werk verzet. Ook al zullen we op dat punt de komende tijd over de meerjarenbegroting nog veel bloedige onderhandelingen zien.

Het aardige is dat zonder grote leiders de Europese Unie heel besluitvaardig blijkt. Het lijkt me ook heel democratisch dat die macht in de Europese Unie zo gespreid ligt. En dan is er altijd wel een oude wijze Europeaan te vinden, die in december die prijs in Oslo kan ophalen.