Burgemeester Eberhard van der Laan sluit in Amsterdam een huwelijk tussen twee mannen. Foto ANP

Niet alleen linksachtige kringen hadden ernstige bedenkingen. Ook de SGP’er Van der Vlies oordeelde bijvoorbeeld dat, zolang er geen afdoende oplossing was gevonden voor het radioactieve afval, het de mens niet was gegeven het scheppingsgeheim van de kernsplijting te ontraadselen.

Ondanks de tamelijk breed gedeelde scepsis over kernenergie was er in de politiek maar weinig begrip voor de weigeragent die zich beriep op gewetensbezwaren om niet te hoeven optreden tegen zijn demonstrerende geestverwanten. Alom respect voor zijn persoonlijke levensovertuiging. Als politieambtenaar diende hij echter de openbare orde te handhaven. Basta.

Troetelambtenaar

Ik haal deze oude koe uit de sloot omdat er parallellen zijn met de weigerambtenaar: de ambtenaar van de burgerlijke stand (trouwambtenaar) die er omwille van zijn geweten niet aan wil meewerken dat homo’s en lesbiennes in het huwelijksbootje stappen.

Tot dusver viel hem heel wat meer coulance ten deel dan de weigeragent destijds. Hij werd de troetelambtenaar van CDA, CU en SGP. Die reddingsboei is er echter niet meer. Vrijwel alle andere partijen hebben namelijk expliciet in het laatste verkiezingsprogramma opgenomen dat de weigerambtenaar in de toekomst niet meer zal worden getolereerd.

CDA, CU en SGP beschikken nog maar over 21 van de 150 Kamerzetels en hoogstwaarschijnlijk zal geen van deze drie deel uitmaken van het volgende kabinet. Het zal daarom wel uitdraaien op een uitsterfconstructie. De huidige weigerambtenaren mogen hun tijd uitzitten, nieuwe mogen niet meer worden benoemd.

Vanuit hun oppositierol zal de verleiding voor CDA, CU en SGP groot zijn om moord en brand te roepen. Het in de toekomst niet langer willen gedogen van de weigerambtenaar zou een aanranding betekenen van de godsdienstvrijheid. Dat soort verbaal geweld. Grote woorden over wat relatief klein bier is.

Het overeind willen houden van het grondrecht van de godsdienstvrijheid in een overwegend seculiere samenleving zal geen sinecure zijn. Het schieten met een kanon op een mug is daarbij contraproductief. Ten principale zit er niet veel verschil tussen het huidige fenomeen van de weigerambtenaar en de weigeragent uit de tachtiger jaren.


Formaliteiten
 
Met het Burgerlijk Wetboek in de hand heeft dr. Henk Post in het Friesch Dagblad van 20 juli nog eens haarfijn uitgelegd dat het een fabel is dat de ambtenaar van de burgerlijke stand de huwelijken sluit. Dat doen de (aanstaande) echtelieden zelf.

De trouwambtenaar heeft wettelijk gezien slechts een paar formele taken: het controleren of voldaan wordt aan de wettelijke voorwaarden (minimumleeftijd, geen bigamie, geen nauwe familieverwantschap) en het inschrijven van het huwelijk in het daarvoor bestemde register.

Het moeten vervullen van die formaliteiten kan moeilijk worden beschouwd als aantasting van de vrijheid van godsdienst. Dan lijkt men bezig te zijn met het uit de stenen graven van gewetensbezwaren. In de praktijk begint het pas echt nadat de formaliteiten zijn afgehandeld. Dan geeft de trouwambtenaar als ceremoniemeester, entertainer en filosoof met een persoonlijke speech cachet en fleur aan de plechtigheid.

Het is volstrekt te billijken dat hij daarvoor past bij homo’s en lesbische stellen als hij zelf principiële bezwaren heeft tegen een huwelijk van personen van hetzelfde geslacht. Als ze toch een feestrede willen horen, moeten ze maar een andere trouwambtenaar nemen. Probleem uit de wereld.