De opvoedkundige ideeën van Korczak gaan onder meer over respect voor het kind in iedere levensfase en een gelijkwaardige relatie tussen volwassene en kind. Foto: ANP

Korczak is onder meer bekend geworden door zijn moedige gedrag. Toen begin augustus 1942 alle tweehonderd kinderen uit zijn Joodse weeshuis afgevoerd werden naar het vernietigingskamp Treblinka, weigerde hij de kinderen te verlaten en bleef ze trouw tot in de dood.

Een van zijn meest opvallende initiatieven in het weeshuis was het oprichten van een kinderrechtbank, die niet alleen over kinderen, maar ook over volwassenen rechtsprak. Daarnaast kregen oudere kinderen tot taak om jongere kinderen die pas binnenkwamen tot hulp te zijn in een mentorsysteem.

Respect voor het kind

De opvoedkundige ideeën van Korczak zijn kort samengevat: respect voor het kind (als mens) in iedere levensfase, een gelijkwaardige relatie tussen volwassene en kind, het recht van het kind te zijn zoals het is, het recht van het kind op de dag van vandaag en het recht van het kind op zijn eigen ontwikkeling. ,,Je kunt van een eik geen berk maken en van een berk geen eik”, aldus Goldsmit.

Veel van de ideeën waar Korczak voor stond, lijken in de moderne schoolcultuur met de jacht naar prestaties en toetsterreur van geen belang. Gelukkig zijn er tegenbewegingen als van de naar hem genoemde stichting. Dat wil niet zeggen dat dan alles rond de opvoeding en het onderwijs is opgelost. Een van de bekendste uitspraken van Korczak was: ,,Jullie beweren: met kinderen omgaan is vermoeiend. Gelijk hebben jullie.”

De Janusz Korczak Stichting is in 1982 opgericht met als doel de kennis over het leven en het werk van deze pedagoog te verbreiden. De stichting werkt samen met andere organisaties die zich bezighouden met dezelfde thema’s zoals Defence for Children International.