Ondanks zijn tien zetels winst is de positie van Rutte veel slechter dan twee jaar geleden. Foto EPA

De markt als kompas. Weg met de overheid als geluksmachine voor kwetsbaren en kansarmen. De VVD als schild voor de sterken.
De PvdA ging precies de andere kant uit. Wim Kok en Wouter Bos verdoezelden de sociaaldemocratische geloofsbrieven, Spekman en Samsom hebben ze weer tevoorschijn gehaald. De solidariteit is terug van weggeweest, het zielloze pragmatisme werd afgeserveerd.

Peilingkampioen

Rutte en Samsom verlegden de koers richting rechter-en de linkerflank. Het resultaat mag er zijn. De PVV werd midscheeps geraakt. Peilingkampioen SP was uiteindelijk blij dat ze het zeteltal mocht houden dat ze had.

Legio kiezers stemden strategisch op PvdA en VVD. Daarmee wilden ze voorkomen dat respectievelijk Rutte en Samsom premier zou worden. Het was een schreeuw om politieke duidelijkheid, een roep om een tweestromenland.

De vanzelfsprekendheid waarmee wordt beweerd dat PvdA en VVD als de wiedeweerga onder één deken moeten gaan liggen, staat haaks op wat het gros van de kiezers op 12 september voor ogen stond. Het is oppervlakkig scoreborddenken, telraamjournalistiek.

Monstercoalitie

Een monstercoalitie van Samsom en Rutte zal SP en PVV vleugels geven. Het opzienbarende succes van Fortuyn in 2002, na het paarse echec van Kok en Dijkstal, zal er na de eerstvolgende Kamerverkiezingen volledig bij in het niet vallen.

Ondanks zijn tien zetels winst is de positie van Rutte veel slechter dan twee jaar geleden. De (ultra)rechtse weg naar het Torentje via PVV en CDA is namelijk weggeslagen.

In plaats van genadebrood van Wilders wordt het genadebrood van Samsom wiens partij hij afgelopen weekend nog een gevaar voor het land noemde.

Het kabinet-Den Uyl was het meest linkse kabinet uit de geschiedenis. Bij de Kamerverkiezingen in 1977 boekte premier Den Uyl een daverende overwinning. Met tien zetels winst behaalde de PvdA het beste verkiezingsresultaat ooit. Het kabinet-Rutte was het meest rechtse naoorlogse kabinet. Rutte evenaarde afgelopen woensdag het succes van Den Uyl. Ook tien zetels winst, ook het beste resultaat uit de geschiedenis.

Zakenkabinet

Het tweede kabinet-Den Uyl kwam er niet. Het is niet ondenkbeeldig dat Rutte een zelfde lot wacht als Den Uyl 35 jaar geleden. Er zijn immers prima alternatieven voor de tegennatuurlijke parlementaire meerderheidscoalitie van PvdA en VVD. Een zakenkabinet bijvoorbeeld. Of eventueel een minderheidskabinet met interne cohesie. De animo voor dergelijke varianten zal echter niet groot zijn bij de tientallen fractieleden van beide partijen die de pruimen zien hangen van een staatssecretariaat en een ministerspost. Dat is een barrière.

Rotsachtige bodem

PvdA en VVD herideologiseerden. Het CDA is al een jaar of twintig aan het ‘herbronnen’. Het komt zo langzamerhand de neus uit maar heeft nog tot niets tastbaars geleid. Integendeel. Onder Balkenende bleef het nog bij meedeinen met de VVD. Bleker, Donner en Verhagen deden er in 2010 een schepje bovenop en gingen een verbond aan met de ergste politieke ophitser sinds 1945.

Het weglopen uit het Catshuisoverleg werd Wilders vervolgens aangewreven, het tegen elkaar opzetten van mensen, zijn handelsmerk, niet. Begrijpelijk dat Buma’s woorden over ‘samen’ en ‘een nieuwe moraal’ daarom op rotsachtige bodem vielen. Het CDA zal zich nu echt ideologisch opnieuw moeten uitvinden. In de oppositie, niet als waterdrager van Samsom en Rutte. Maar ja, er zullen ook heel wat CDA-ers zijn die wel een oogje aan een pruimpje willen wagen.