Dirigent Reinbert de Leeuw vierde zijn zeventigste verjaardag met een concert. Foto ANP Sander Koning

Dat is mijn plan: werken totdat de dood mij komt halen. Trouwens, de Duitse hersenonderzoeker Gerald Hüther vindt mensen met pensioen sturen het stomste is wat de maatschappij kan doen. Het is vragen om dementie. Want juist als je iets blijft leren waarover je enthousiast bent, worden er nieuwe hersencellen aangemaakt.

Enthousiasme

De crux zit hem in dat enthousiasme. Of, om met Huether te spreken: begeestering. Behalve werken, studeer ik nog. Dit semester hoop ik af te studeren aan de Universiteit van Amsterdam. Wat mij op dit moment bezighoudt is niet: welke stedentripjes ga ik daarna maken, maar: ga ik door voor een MA-graad? Of wacht ik een jaartje.

Of ga ik eerst leren lassen? Ik kan natuurlijk ook meer aan de weg timmeren en cursussen Jodendom organiseren voor wie maar wil, of Joodse vrijdagavonden in mooie kerkjes of bij mensen thuis. Ja maar, zult u zeggen, jij hebt genoeg energie voor twee.

Nou, er zijn jaren geweest dat de stekker er helemaal uitgetrokken leek te zijn. En zulke dagen zijn er nog steeds. Maar inderdaad, mijn nieuwsgierigheid en liefde voor mensen maakt me actief.

Klok

Ik snap dan ook niks van het verzet tegen een hogere pensioenleeftijd. Dat verzet kan toch alleen maar betekenen dat mensen zich jaren, zo niet decennia, stierlijk vervelen op hun werk. Dat ze er geen voldoening, geen inspiratie, geen verbondenheid, geen trots uit halen. Dat ze alleen maar naar de klok kijken om te zien hoeveel uur ze die dag nog moeten uitzitten.

Ook dat ken ik uit mijn eigen ervaring. Maar toen die verveling te erg werd, heb ik het roer omgegooid. Kan iedereen het roer omgooien? Ik denk dat iedereen zinvol werk kan doen tot op hoge leeftijd.

En dat maatschappij en economie zodanig veranderd moeten worden dat iedereen gruwt bij het idee, gedwongen door het pensioen, alleen nog ‘leuke dingen voor jezelf’ te doen. ‘Leuk’ duurt maar kort. Betekenisvol zijn, dat is waar het om gaat.