Oud-minister Bert de Vries tijdens zijn periode als interim-partijvoorzitter van het CDA in 2002. Foto: ANP

Duitsland en Nederland doen aan een verkapte vorm van protectionisme (bescherming van de eigen nationale economie) door zonder wroeging zeer lage rentes te accepteren op de eigen staatsleningen. Dus zijn we fel tegen het uitgeven van Europese obligaties.

In Nederland groeit de weerstand tegen het Europese noodfonds. Ook de ChristenUnie speelt weer eens de anti-Europese kaart met het goed klinkende argument dat wij ‘ons geld’ niet ongecontroleerd in zo’n fonds willen stoppen. Maar we willen wel heel graag blijven exporteren naar die mooie Europese interne markt.

Het debat wordt deze week op het hoogste niveau door de regeringsleiders gevoerd. Misschien hebben ze kennis genomen van een aardig artikel in NRC Handelsblad van voormalig CDA-fractievoorzitter en oud-minister Bert de Vries.

Econoom met dwarse meningen

Voor de jongeren onder ons: hij was fractievoorzitter in de Tweede Kamer tijdens de hoogtijdagen van Ruud Lubbers tussen 1982 en 1989. En hij was minister in het kabinet van CDA en PvdA tussen 1989 en 1994. Dat kabinet bereidde de besluitvorming over de euro voor, die zijn beslag kreeg op de Europese Raad van Maastricht in december 1991.

Bert de Vries was een econoom met dwarse meningen. Onder gereformeerde economen werd in de jaren zestig en zeventig de strijd gevoerd tegen de hoge inflatie uit die dagen. ‘Stiekeme diefstal’, werd dat genoemd. De Vries was één van hen en lag dwars.

In het CDA werd in de jaren tachtig onder leiding van minister Onno Ruding (Financiën) werk gemaakt van het terugdringen van de hoge tekorten op de rijksbegroting. In die jaren werden tekorten tot 12 procent gemeten. Er moest wel wat gebeuren, vond ook Bert de Vries.

Financiering

Maar ik herinner me ook dat hij ons in die jaren in zijn werkkamer vlak achter de perstribune in de oude vergaderzaal van de Tweede Kamer welwillend colleges gaf over die staatsschulden. Hij toonde zich niet onder de indruk van de ernst van de zaak.

Hij legde ons uit dat we in Nederland een fantastisch pensioenstelsel hadden. Daardoor was het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds ABP in staat een belangrijk deel van de staatsobligaties aan te kopen. Op die manier financieerde Nederland zijn eigen hoge staatsschulden en was er eigenlijk geen vuiltje aan de lucht.

Dergelijke analyses zijn ook te lezen in zijn, in 2005 verschenen, boek Overmoed en onbehagen. Daarin komen al deze zeer actuele analyses over staatsschulden, pensioenen en AOW weer terug. Niet dat ze allemaal in de huidige situatie voor gebruik in aanmerking komen, maar het is bepaald geen onzin, wat De Vries beweert.

Gewenst middel

Toch was het wel schrikken voor mij dat Bert de Vries zaterdag in de NRC inflatie als gewenst middel uit de kast haalt om de Europese schuldencrisis aan te pakken. Duitsland maakt een voorzichtig eerste stapje door loonstijgingen in de metaal te accepteren, zegt hij.

Maar vooral wil hij ons wijzen op Nederland in de jaren van wederopbouw (1948 tot 1970). Toen kenden we gemiddeld 4 procent inflatie per jaar, steeg de staatsschuld in guldens met 25 procent, werd het nationaal inkomen acht keer hoger en daalde daardoor de staatsschuld in percentages van 185 naar 30 procent.

Zo zal het nu niet gaan in de eurozone. Maar Bert de Vries stelt het niettemin serieus voor als recept. Volgens hem is het de enige manier om een breuk in de eurozone te voorkomen en de verschillen tussen rijke en arme lidstaten te verkleinen. En toch, het voelt niet goed, stiekeme diefstal als remedie voor de eurozone.