Mariëtte Hamer beschikt over een goed politiek inzicht en een uitstekende dossierkennis. Foto: ANP

Het Kamerlid Frans Timmermans maakte in een mail een karikatuur van het interview en stuurde die toe aan maar liefst veertig partijgenoten. Uitlekken verzekerd. Verhagen haalde tijdens de formatie een zelfde foefje uit met medeonderhandelaar Ab Klink. Ook die kon toen meteen het veld ruimen.

Machtigste man

Met Spekman, die net als Cohen vierkant achter het interview bleef staan, gebeurde het omgekeerde. Hij werd (voorlopig) gekroond tot de machtigste man van de PvdA. Het illustreert dat het in feite niet ging om het interview. De kop van Cohen moest rollen. Dat was de bedoeling.

CDA en PvdA hebben dezelfde misère. Electoraal verval, geen politieke leider, geen wervend ideologisch verhaal. De zoektocht naar een mogelijke uitweg verschilt echter sterk.

Dat komt ook doordat de twee partijvoorzitters verschillende persoonlijkheden zijn. Ruth Peetoom is een gedreven theologe, Hans Spekman een gedreven (en machoachtige) volkstribuun.

De eerste prioriteit van Peetoom ligt bij de ideologische vernieuwing van haar partij. Pas nadat die zijn beslag heeft gekregen, komt de keuze van een nieuwe partijleider aan de orde.

Spekman begint aan de andere kant. Hij is gefocust op het politiek leiderschap. Daarom verordonneerde hij dat niet de fractie haar nieuwe voorzitter mag kiezen, maar dat de leden dat recht krijgen. Een novum.

Diskwalificatie

De keuze is uiteraard beperkt tot de dertig fractieleden. Een kleine vijver. De competente, breed gewaardeerde Amsterdamse wethouder Lodewijk Asscher (38) krijgt nu bijvoorbeeld geen kans.

Als de volgende Kamerverkiezingen voor de deur staan, stemmen de leden opnieuw. Dan over het lijsttrekkerschap. Iemand als Asscher kan zich dan alsnog kandideren.

Dat riekt echter al gauw naar een diskwalificatie van de fractievoorzitter, die over drie weken op het schild zal worden gehesen. Geen aantrekkelijk scenario.

Rooie Vrouwen

In het CDA bevinden zich momenteel nogal wat vrouwen op het eerste plan. Naast Peetoom zijn dat onder anderen Liesbeth Spies, Marja van Bijsterveldt en, zij het in een bijrol, Jacobine Geel.

De partij van de Rooie Vrouwen steekt daar pover bij af. Het zou bijzonder zijn als zich alsnog geen vrouw in de strijd zou werpen voor het fractievoorzitterschap.

De huidige kandidaten Martijn van Dam, Diederik Samsom en Ronald Plasterk hebben hun plussen en minnen. Vormen zij echter een alternatief voor de werfkracht van de SP’er Emile Roemer? Daar was het Spekman immers primair om begonnen.

In de PvdA gaat men niet zachtzinnig met elkaar om. Niet alleen Job Cohen, ook Mariëtte Hamer kan daarover meepraten. Als fractievoorzitter (2008-2010) kon ze in de partij en in de media geen goed doen.

Irritatie

Ter herinnering: ook Diederik Samsom blies toen zijn partijtje mee. Hamer werd geen recht gedaan. Ze was onverstoorbaar, vasthoudend, resultaatgericht en beschikte over een goed politiek inzicht en een uitstekende dossierkennis.

Tot grote irritatie van premier Balkenende slaagde ze er bijvoorbeeld in het tijdens de formatie door Wouter Bos weggegeven Irak-onderzoek weer op de agenda te krijgen. Dat  resulteerde in het roemruchte rapport van de commissie-Davids.

Talenten als Lodewijk Asscher dienen een faire kans te krijgen om zich te kandideren voor het lijsttrekkerschap bij de volgende verkiezingen. Er is veel voor te zeggen alle opties open te houden en nu een potentiële tussenpaus te kiezen. Mariëtte Hamer is daarvoor de aangewezen kandidate.