Hij deed dat in de Geertekerk in Utrecht tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst van de Raad van Kerken in Nederland, waarbij traditiegetrouw de Oecumenelezing wordt gehouden.

Daarvoor tekende dit keer prof. dr. Mechteld Jansen, hoogleraar missiologie van de Protestanse Theologische Universiteit. Thema van de bijeenkomst was: ‘Over nieuwe grenzen’.

Hoe de grenzen wat betreft de Raad van Kerken verlegd moeten worden, staat in het nieuwe beleidsplan 2012-2016 met 36 doelstellingen, dat in februari naar buiten komt, zo vertelde Van der Kamp. ,,We zijn er trots op. Het beleidsplan is inhoudelijk en ambitieus. Nu is papier geduldig. Wil het beleid werkelijkheid worden dan zijn we afhankelijk van de afzonderlijke kerken.’’ Bij hen ligt volgens hem nu de bal.

Sleutel

,,De sleutel voor het succes van het beleidsplan ligt niet bij de Raad. De kerken hebben de sleutel. Het risico bestaat dat de kerken die sleutelmacht wel claimen voor het hiernamaals, maar dat ze niet bereid zijn de consequenties voor het hier en nu te trekken.’’

,,Een belangrijke sleutel ligt bij de Rooms-Katholieke Kerk. Al vier jaar komt deRooms-Katholieke Kerk haar financiële verplichting aan de Raad van Kerken niet na. Dat kost ons als Raad 50.000 euro per jaar. We kunnen daardoor verschillende ambities niet nakomen. En het versterkt de toch al aanwezige dekatholisering van de oecumene. Kerken verliezen de belangstelling in de katholieke vragen. Daarom een dringend appel juist aan de laag onder de bisschoppenconferentie: Blijf hameren op de noodzaak van rooms-katholieke investeringen in de oecumene.’’

Een tweede sleutel ligt bij de Protestantse Kerk in Nederland. ,,Misschien is het de teleurstelling over het gebrek aan oecumenische betrokkenheid bij de Rooms-Katholieke Kerk. Misschien is het de behoefte om ergens meters te maken. In ieder geval kan je constateren dat de Protestantse Kerk zich onvoldoende toewendt naar de katholieke oecumene en het zoekt in de sfeer van geloofsgesprekken met evangelische christenen. De Raad en de Evangelische Alliantie hebben aangeboden die geloofsgesprekken te borgen als koepelorganisaties. Maar het lijkt er op dat de leiding van de PKN dat aanbod afwijst. Daarmee dreigt het geloofsgesprek een geïsoleerde oecumene te worden met enkele kleinere kerkelijke partners.’’

Kleinere kerken

Een derde sleutel ligt bij kleinere kerken. ,,Het is eigenlijk nog niet voorgekomen dat ze zich gemeenschappelijk binnen de Raad profileerden.’’ De Raad van Kerken vraagt nu aan de kerken om ,,doelstellingen van de oecumene te adopteren en onder de regie van de Raad verder te organiseren’’. De Raad heeft zelf slechts 1,5 formatieplaats.

Prof. dr. Mechteld Jansen schetste hoe juist in deze tijd, op een moment dat het vertrouwen in het instituut kerk nog nooit zo laag is geweest, te gaan voor meer oecumenisch eenheid. ,, We hebben het er de laatste weken en maanden veel met elkaar over gehad dat het misbruik van kinderen, maar vooral het institutioneel wegkijken daarvan, de kerken een bijna onherstelbare schade hebben toegebracht. Ik zeg expres: de kerken, meervoud, ook al mag dit van sommige katholieken niet. Maar het is juist hier dat ik mijn gok op verbinding wil inzetten, hier bij het delen in de diepe verslagenheid van zoveel katholieken die ik ken. Hun schaamte is mijn schaamte. Oecumenische verbinding hoeft niet altijd in te zetten bij het goede, ware en schone dat wij delen; het kan ook inzetten bij het slechte, leugenachtige en lelijke dat wij elkaar kunnen aandoen.’’

Het gaat volgens haar in de oecumene als verbinding om ,,concreet commitment, concreet engagement en dus ook om concreet lijden als diegenen met wie je verbonden bent, klappen krijgt of leegloopt of grove fouten maakt’’.