Een slachtoffer van een aanslag in Irak wordt begraven. Foto EPA
,,De komende generatie zal niet in de voetsporen van hun ouders treden want ze zijn de huidige rotzooi zat. Steeds vaker klinkt na een nieuwe golf van geweld de vraag: wanneer, waartoe en waarom? Deze moedige vragen zijn hoopgevend”, aldus de aartsbisschop in een interview met de Amerikaanse katholiek nieuwssite National Catholic Register.

Bashar Warda Matti werd aartsbisschop in 2010. Daarvoor was hij voorganger in de grootste parochie van Bagdad met zo’n drieduizend gezinnen. Vanaf 2004 stond de kerk bloot aan geweld en werden er zelfs priesters vermoord.

Noorden
Na de ontvoering van drie medewerkers van het seminarie besloot Bashar, toen directeur van het seminarie, de opleidingsplek te verplaatsen naar het noorden van Irak. Het aartsbisdom Erbil - in het Koerdische deel van Irak - waar hij nu werkt, telt 28.000 chaldeeuwse katholieken en zo’n tweeduizend christenen uit andere kerken.

Dat de democratisering van Irak niet leidde tot de in Amerika verwachte vrijheid van godsdienst verklaart de aartsbisschop door politieke onrijpheid in Irak. ,,Het klopt in het algemeen dat vrijheid gunstig is voor het christendom. Dan kunnen gelovigen hun eigen scholen en instellingen oprichten." 

,,Maar in Irak overheerst nog extremisme. Te veel mensen geloven dat de islam oplossingen biedt voor politieke kwesties. De dialoog is nu te gewelddadig. In theorie kan een volwassen democratie mensen samenhouden. Maar dan moeten wel eerst de juiste voorwaarden zijn geschapen.”

Olie
Sinds de val van Saddam Hoessein daalde het aantal christenen in Irak fors. Bisschop Bashar wijt dat aan het toenemend geweld jegens christenen. ,,Christenen werden bedreigd en vermoord, velen werden gedwongen naar elders te verhuizen." 

,,Het politieke proces in Irak is gebaseerd op familie- en stamverbanden. Daarbij gaan eigen belangen voorop. Irak is een zeer rijk land met veel grondstoffen en oliebronnen. Dat bevordert hebzucht. Door deze situatie zijn er voor christenen vele redenen om te vertrekken en misschien een of twee redenen om te blijven.”

De meeste christenen vluchtten naar Syrië, Libanon, Turkije en Jordanië. Maar volgens de bisschop zien de meesten die landen niet als eindstation. ,,44 procent van de Iraakse asielzoekers is christen. Ze gaan naar elke plek die hun immigratieproces versnelt. Anderen vertrekken naar Europa, Australië, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten. Wie te arm is om te reizen vertrekt naar Erbil in Noord-Irak.”

Mogelijkheden
Irakese christenen zijn dankbaar voor alle hulp die ze van geloofsgenoten uit het Westen ontvangen. Toch willen ze niet van liefdadigheid afhankelijk worden.

,,We willen graag het pad van liefdadigheid verlaten voor het pad van mogelijkheden. We zijn weliswaar een minderheid, maar door hier te blijven kunnen we mee blijven bouwen aan een goede toekomst voor Irak. Het land heeft behoefte aan scholen en ziekenhuizen. Onze geloofsgemeenschap profiteert niet van de rijkdom van Irak. We moeten onze eigen wegen vinden om te bouwen aan de gemeenschap.”
 
Vertrek uit Irak zou echter een groot verlies betekenen, meent de aartsbisschop. ,,Ik bezocht onze geloofsgemeenschappen in de Amerikaanse stad Detroit en wat blijkt, de tweede en derde generatie spreekt de taal al niet meer. Onze hele cultuur is daar verdwenen.”

Volgens Bashar hebben de problemen van de afgelopen tien jaar het geloof van de Irakese christenen verdiept. ,,Jezus heeft geleden en is gekruisigd. Dat leert ons om onze wonden niet alleen te dragen maar er ook over na te denken. Door ons lijden met vreugde op ons te nemen hebben wij deel aan het lijden van onze Heer. Het ware christendom is een vervolgd christendom is onze overtuiging. Dat geldt over de hele wereld.”

Verzwakken
Een van de vervelendste gevolgen van het Amerikaanse ingrijpen in 2003 is volgens de aartsbisschop de invasie van evangelische groepen uit de VS in Irak. ,,Zij stelen van onze gemeenschap en kerken. Ze komen totaal onwetend naar ons toe en zeggen: ‘Wij willen jullie over Jezus Christus vertellen’. Ik reageer dan met ‘Ja ik ken hem’."

,,Deze groepen hebben dankzij hun financiële middelen succes, maar het gaat ten koste van onze kerk. Ik vertelde een groep uit Dallas: ‘Jullie verzwakken het christendom hier. Wij zijn al met een klein aantal en dan komen jullie nog eens verdeeldheid brengen. Wil je christenen helpen? Sluit je dan bij onze kerk aan en start geen gemeenten buiten mijn bisdom’.”

Toekomst
Hoewel de toekomst onzeker is voor de chaldeeuwse christenen blijft de kerk in Irak investeren. ,,God wilde ons hier de afgelopen tweeduizend jaar en heeft voor zijn Kerk gezorgd."

,,Sommigen vragen zich misschien af: ‘Waarom bouw je een school van vier miljoen dollar of een ziekenhuis van dertig miljoen terwijl het zo van je afgepakt kan worden’. Moeder Teresa zei al: ‘als ze wat je bouwt morgen afbreken, bouw het dan toch’.”