Het oudste lid van De Geinige Gulden, Mevrouw Sella Sanders (94 jaar), slaat de gong om de Amsterdamse beurs te sluiten. Rosmolen maakt zich zorgen om het effect dat het denken over ouderen heeft op de senioren zelf. Foto: ANP

Terwijl onze maatschappij zich ontwikkelt van een jonge naar een rijpe samenleving, lees: vergrijst, is het overheersende gevoel nog steeds ‘jong is mooi, oud is lelijk’. 

Bovendien wordt de ouderdom geproblematiseerd door vragen naar betaalbaarheid van pensioenen en toekomstige bemensing van de zorg. Dat vindt althans René Rosmolen van de Bergkerk in Amersfoort en daarom startte hij het project ‘Onder de vijgenboom. Zin in de ouderdom’ voor ouderen die in de omgeving van Amersfoort wonen. Door middel van bijeenkomsten met poëzie en film worden zij geholpen te reflecteren op het proces van ouder worden.

Beeldvorming van ouderdom

Rosmolen maakt zich zorgen om het effect dat het denken over ouderen heeft op de senioren zelf. “Veel ouderen in onze maatschappij voelen zich een lastpost en een kostenpost”, stelt hij. Met het symposium met als thema ‘ouderdom als kunst en kunde’ wil hij de beeldvorming van ouderdom onderzoeken, met hulp van kennis uit de esthetiek en ethiek. 

Rosmolen: “Bij esthetiek gaat het om vragen als: hoe kijken wij naar ouderen en hoe kijken ouderen naar zichzelf? Hoe is er in de beeldende kunst en literatuur naar ouderen gekeken? Is er een eigen schoonheid in de ouderdom te ontdekken, zonder die te verheerlijken?”. 

Bij ethiek gaat het om andere vragen, die de ouderen eveneens verder kunnen helpen: hoe geef je de ouderdom een eigen vorm? Wat is goed oud worden? Hoe oefen je jezelf daarin? Hebben we in onze samenleving oog voor kwetsbare ouderen en voor ouderenzorg?

Symposium

Op het symposium van komen vier sprekers aan het woord. Ethicus Frits de Lange spreekt over ouderen als mooie mensen. Hij daagt ouderen uit anders naar hun uiterlijk te kijken: hun gezicht weerspiegelt iets van de glans van de levensloop, hoe bizar die misschien ook is geweest. Je moet het echter wel willen zien, volgens De Lange. 

De kunstenaar Ruud Bartlema brengt een ode aan Marc Chagall  die het bestaat om zich in zijn hoge ouderdom een totaal nieuwe techniek eigen te maken. Bert Keizer, Trouw-columnist en verpleeghuisarts, pleit in zijn lezing voor meer goed opgeleide verzorgenden. Rosmolen: “Maar beter gemotiveerd hoeft niet. Niets is namelijk zo lonend als iets voor een ander te kunnen betekenen.” 

Tenslotte is er de lezing van schrijfster Rosita Steenbeek. Als kind wilde zij al graag in het gezelschap van ouderen verkeren, en ook als volwassene is zij geïnspireerd door vele ontmoetingen met ouderen. Ook gaat zij in op haar verhouding met haar moeder, wier geheugen zij bewondert.

Fotoproject

Bij een symposium over beeldvorming rond ouderen moet niet alleen gepraat worden, er hoort ook een expositie bij, vond René Rosmolen. Daarom is hij een fotoproject gestart. De foto’s zijn te zien tijdens het symposium.

Rosmolen maakte zelf foto’s van ouderen. “Naast de eigenheid van deze ouderen heb ik ook gezocht om iets van hun schoonheid en waardigheid in beeld te brengen. Sommigen kozen er voor om met één van hun kleinkinderen te poseren. Zo ontstonden er beelden van generaties. Soms had iemand moeite met het vastleggen van rimpels. Anderen zeiden verrast:  ‘Dat u mij wilt fotograferen, ik ben de jongste niet meer’.”

Symposium ‘Ouderdom, een kunst, een kunde’ met Ruud Bartlema, Bert Keizer, Frits de Lange en Rosita Steenbeek. Bergkerk, Amersfoort, 10.00-16.00 uur.