Desmond Tutu tijdens de uitreiking van de Kindervredesprijs. De geestelijke en Nobelprijswinnaar werd gekarakteriseerd als iemand die vrede arrangeert in een gebroken wereld. Foto: ANP

Van Kooten noemde daarbij als voorbeeld de doordenking van culturele en religieuze pluriformiteit, conflicten tussen sociale groepen en sociale systemen, zoals wetenschap, de wet en politiek, duurzaamheid en conflictbeheersing, insluiting en uitsluiting en uitdagingen voor de overheid vanwege conflicterende rechten, zoals vrijheid van meningsuiting ten opzichte van vrijheid van godsdienst. „Zoals u zei: sociale harmonie is voor ons het grootste goed. Al het andere moet vermeden worden, als ware het een plaag.”

Karakterisering

Prof. Van Kooten karakteriseerde de geestelijke en Nobelprijswinnaar als iemand die vrede arrangeert in een gebroken wereld. Hij roemde ook Tutu’s inspanningen voor verbetering van gezondheidszorg en bevordering van leiderschap in de wereld.

De decaan schetste het contrast tussen het westerse verlichtingsdenken en het door de Afrikaanse filosofie van ubuntu beïnvloede gedachtegoed van Tutu. Ondanks het feit dat de menselijke waardigheid wordt aangetast en moet worden „gerestaureerd” door vergeven, belijden en verzoening, is daarin de notie dat onze menselijkheid onlosmakelijk verbonden is met de menselijkheid van anderen.

Het vorige week geopende Centrum voor Religie, Conflict en het Publieke Domein in Groningen laat zich inspireren door het werk van Tutu, aldus prof. Van Kooten. „Zoals uw werk heeft laten zien kan religie, in plaats van de oorzaak te zijn van een conflict, ook bijdragen aan het oplossen van conflicten en het ontstaan van een duurzame samenleving.”

Gedachtegoed

Van Kooten bestreed onder meer het gedachtegoed van de rechtsgeleerde en filosoof Paul Cliteur, die stelt dat een seculiere blik op het leven en de politiek de oplossing is voor religieus geweld. Dat leidt, aldus Van Kooten, tot uitwassen zoals in Den Haag, waar kerken niet meer als stembureau gebruikt worden.

Een opmerkelijk contrast met Zuid-Afrika, waar de Waarheids- en Verzoeningscommissie samenkwam in gemeentehuizen, buurthuizen en in het bijzonder in kerken. „Waar u zich ongehinderd door politieke motieven verbond aan uw passie om te vechten voor gerechtigheid en vrijheid.

U schreef: ‘We werden aangevuurd door ons Bijbelse geloof. De Bijbel bleek juist in een situatie van ongerechtigheid en onderdrukking het instrument te zijn om alles omver te werpen. En wij waren er juist bij betrokken omdat we geestelijken waren en geen politici.’”