De onderzoekers vermoeden dat predikanten vrezen dat een stevige toon overkomt als een moralistische zedenpreek. Foto: ANP

Het onderzoek bevestigt wat scriba van de Protestantse Kerk dr. Arjan Plaisier al een paar jaar geleden concludeerde: de preek bevindt zich in een crisis in de PKN.

Het is voor het eerst dat er inhoudelijk onderzoek wordt gedaan naar de preken in de Protestantse Kerk. De twintig preken die De Leede en Stark bekeken, zijn volgens hen representatief voor de breedte van de Protestantse Kerk.

Handboek

Naar aanleiding van het onderzoek verschijnt volgend jaar een handboek voor de homiletiek (preekkunde). De resultaten van het onderzoek zullen worden ingezet om de kwaliteit van de prediking en de toerusting van predikanten te verbeteren, zowel in de predikantsopleiding als in de nascholing.

Dat is hard nodig, menen de onderzoekers. Ze zien de tendens dat er sterk in algemeenheden wordt gesproken. Ook komen de onderzoekers ‘kerkelijk cultuurpessimisme’ tegen, bijvoorbeeld in frases als: ‘het wordt er niet beter op’, ‘er moet nog veel veranderen in onze wereld’.

Volgens de onderzoekers is dit soort taal een slechte zaak. ,,Dat is zó defensief. Het is niet uitdagend”. zegt De Leede in Trouw. ,,Mensen die vitaal in de kerk zitten, met beide benen in de wereld, zijn niet geholpen met een preek die bezorgd is, die willen desnoods een heel confronterende preek die tegelijkertijd hoop geeft.”

Moralistisch

De onderzoekers vermoeden dat predikanten vrezen dat een stevige toon overkomt als een moralistische zedenpreek. Volgens De Leede zoeken kerkgangers juist naar hoe zij gelovig kunnen omgaan met morele en existentiële vragen.

Scriba Plaisier van de Protestantse Kerk concludeerde een paar jaar geleden juist dat preken ‘vaak te moralistisch’ zijn. ‘Er moet van alles. We moeten de wereld verbeteren, of nette burgers zijn, of perfecte christenen. Omdat we dat allemaal niet zijn of kunnen, krijgen al deze moraliteiten een sterk retorisch karakter.’