Barack Obama op campagne in Golden, Colorado. Onder meer de rol van religie van de aanstaande presidentsverkiezingen zal nog in Groningen onder de loep worden genomen. Foto EPA

Het centrum is verbonden aan de Faculteit voor Godgeleerdheid en Godsdienstwetenschap van de Rijksuniversiteit Groningen (RuG) en zal worden geleid door de Australische dr. Erin Wilson. Ze presenteerde het centrum als een plek waar „voorbij de seculiere vooronderstelling dat religie niet van belang is”, de „controversiële wisselwerking” van religie met de politieke en culturele context zal worden onderzocht.

Te smal

De seculiere opvatting van religie die in de twintigste eeuw maatgevend was, was volgens Wilson te smal. „Er werd te weinig nagedacht over de brede rol die het inneemt. Religie is niet maar een privé-opvatting.” Maatschappelijke fenomenen hebben volgens de directeur veel vaker een religieus aspect dan werd ingezien. „Dat is weer gebleken uit conflicten over bijvoorbeeld het dragen van een hoofddoek.”

De openingslezing werd verzorgd door prof. dr. C. Lynch uit California. Ze schreef onder meer over humanitaire hulp en over de verhouding van zending tot buitenlandse politiek. In haar lezing stond ze stil bij de „import en export” van religie tussen Europa, Amerika en Afrika en bij hoe dat weer samenhangt met politiek. „We moeten het wat ingewikkelder maken om recht te doen aan de werkelijke situatie. Onze westerse onderscheidingen zoals tussen ziel en lichaam of religie en politiek vertroebelen het beeld en laat ons anderen alleen waarnemen vanuit onze eigen kaders en niet zoals ze werkelijk zijn.”

De hoogleraar voor Internationale Betrekkingen was kritisch op de manier waarop zending en politiek vanuit Amerika hand in hand leken te gaan. ,,Dat gaat daar op een manier die hier in Europa zal worden afgekeurd.” De in 1998 aangenomen wet op het recht van vrijheid van godsdienst is hiervan volgens haar een voorbeeld: ,,Er wordt in gesproken over het beschermen van minderheden in het algemeen, maar de wet is er voor een groot deel gekomen door christenen en op de achtergrond speelt nadrukkelijk mee dat die bescherming wilden voor christelijke minderheden elders in de wereld.”

Hulporganisaties

Zelf pleitte Lynch voor meer aansluiting bij bestaande tradities en het erkennen van religieuze achtergronden bij ontwikkelingswerk. ,,De vele hulporganisaties in Afrika hebben tot hun eigen schade te weinig ingezien dat hier de sleutel voor een goed functionerende aanpak ligt.”

De ook aanwezige prof. dr. Henk van den Belt stelde de vraag of zendelingen zich wel zouden herkennen als ‘exporteurs van religie’. Lynch gaf toe dat de term wat stellig was: ,,Het ging mij erom dat Amerika en Europa de neiging hebben om zichzelf als model te zien dat ook geldig is voor andere werelddelen. Met name Amerika denkt dat het geroepen is om democratie te exporteren. Toch kunnen we ook bij zending de vraag stellen wat het eigenlijk is en of het toch niet het exporteren van religie is, daar bestaat momenteel veel discussie over.’’

Thema’s waar het centrum de komende tijd op wil inzoomen zijn onder andere de rol van religie in het debat over klimaatverandering, bij het zoeken naar vrede en bij het functioneren van een democratie. Verder zullen er seminars komen over de verhouding van de apostel Paulus tot politiek en over de rol van religie bij de presidentsverkiezingen in de VS.