De vriendschappen die in deze periode ontstaan, zijn heel sterk. Foto: Benjamin de Groot

We zijn alweer aan het einde van de opgraving gekomen en dat maakt dit het laatste deel van het verslag over onze activiteiten op Horvat Kur. Het is altijd lastig om afscheid te nemen van bekenden, maar wanneer je vier weken intensief met elkaar samenwerkt en samenleeft bouw je een heel bijzondere band op.

Weinig dingen zijn zo krachtig als de vriendschappen die je hier opbouwt; mensen die aan het begin van dit seizoen complete vreemden van elkaar waren gaan als oude vrienden uit elkaar. Het valt zelfs de archeologen die op bezoek komen op dat er een bijzonder goede sfeer hangt. Sommigen van hen noemen Horvat Kur ‘de beste opgraving om te werken in heel Israël en misschien zelfs in het hele Midden-Oosten.’

Afronden

De meeste activiteiten in de laatste week zijn gericht op het afronden van alle werkzaamheden. De zijwanden van de putten worden getrimd en alles wordt omlijnd met zandzakken. Zuilen en vloeren worden afgestoft en schoongeveegd voor de laatste foto’s.

Op de dump – die na twee seizoenen graven inmiddels vijf meter hoog is – worden zandzakken gevuld en opgestapeld. Deze zullen later op de pleistervloer van de synagoge worden gelegd om zoveel mogelijk van het gebouw te helpen beschermen tijdens onze afwezigheid.

Als alle vrijwilligers de site verlaten hebben, komt het team van Skyview langs voor luchtfoto`s. Het unieke aan Skyview is dat zij gebruik maken van een zes meter lange zeppelin. Hoewel die gevoelig is voor de invloed van de wind, kan die wel exact boven de site worden gehangen en eenvoudig op verschillende hoogtes gebracht worden waardoor zowel het hele terrein als de aparte putten goed in beeld komen.

Zodra de mannen van Skyview hun werk hebben gedaan kunnen de conservatiespecialisten de site zo afdekken dat die zonder ernstige beschadigingen de winter overleeft.

Resultaat

Dit seizoen heeft relatief veel aardewerk opgeleverd. We hebben bijvoorbeeld een voorheen onbekende pot met een zeldzame decoratie gevonden. Als dit model toch ergens bekend is, moet hij wel zeer zeldzaam zijn. Iedereen is erg verbaasd over de combinatie van dit type kruik met deze beschilderingen en er is momenteel nog geen echte parallel ergens anders in de streek gevonden.

Maar dat is niet het enige opvallende resultaat van dit seizoen. Een stenen zetel hebben we ook gevonden, een bijzondere ontdekking. Deze ‘zetel van Mozes’ is wel vaker in de ruïnes van een synagoge aangetroffen, maar dit is de eerste keer dat deze in situ (op zijn oorspronkelijke plaats) werd gevonden.

De stenen zetel stond op de bank tegen de zuidmuur van de synagoge en zat daar vast in het pleisterwerk. Tijdens bijeenkomsten van de geloofsgemeenschap gold het als een ereplaats voor de voorganger.

Tafel

Verder zijn in het midden van de zuidmuur een hoop interessante vondsten gedaan rondom de resten van de bemah (het podium voor de torah-schrijn waarover ik al eerder schreef). De meest opvallende vondsten zijn een klassiek aandoende drempel, een kalkstenen rozet en de resten van een reliëf met een leeuw. Zulk soort decoratie onderstreept de status van de bemah en de synagoge als middelpunt van het religieuze als maatschappelijke leven in een gemeenschap.

De indrukwekkendste vondst is echter een soort lage stenen tafel. Dit blok basalt is aan drie zijden voorzien van een geometrische decoratie en aan één zijde met een band met figuurlijke decoratie. De vondst doet sterk denken aan een tafel die bij een opgraving in Migdal is gevonden.

De functie van deze Steen van Magdala is onderwerp van discussie in de academische gemeenschap. Het is moeilijk te zeggen of hier sprake is een leestafel, of dat de steen als voet voor een spreekstoel diende. Het zou evengoed een ander doel gediend kunnen hebben.

Nieuw onderzoek

Voor Horvat Kur hebben we nu eenzelfde soort vraag. Het zou kunnen zijn dat deze vondst ons helpt om de Steen van Magdala beter te begrijpen, maar er zijn genoeg verschillen en onzekerheden om ons naar een geheel nieuwe lijn van onderzoek te leiden.

De Israel Antiquities Authority heeft al benadrukt dat deze vondsten meer licht zullen werpen op het leven in en rond synagogen in Byzantijns Galilea. Al deze vondsten zullen officieel gepresenteerd worden op het International Colloquium of the German Society for the Exploration of Palestine in Mainz, van 2 tot 4 november 2012. Dat is een resultaat waarop iedereen die hieraan heeft bijgedragen, apetrots mag zijn.