Het ontmoetingsplein bood wat verkoeling op het Xnoizz Flevo Festival. Op de achtergrond het hoofdpodium. Foto: Mcklin Fotografie / XnoizzFlevoPhotoTeam

Bij verschillende sprekers op het festival in recreatiegebied Bussloo bij Apeldoorn, ging het over teruggeven en -krijgen. Terug naar hoe God je bedoeld had toen Hij je maakte, naar de situatie voordat je beschadigd, onzeker of ongezond was.

Theoloog Boele Ytsma, internetpastor en auteur, vertelde over zijn sabbatical. Vroeger stond hij bekend als ‘twijfeldominee’. Twee jaar geleden nam hij een jaar vrij om tot bezinning te komen. ,,Het sabbatsjaar veranderde in een jubeljaar. Het Bijbelse jaar na zeven jaarweken waarin alles werd teruggegeven, een maatschappelijke reset. Ik kreeg wat terug, maar ik moest ook nadenken over wat ik moest loslaten.”

Ytsma besloot veganistisch te leven - hij vermijdt zelf die term ,,omdat daar zo’n zure ondertoon aan zit” - om met zijn eetpatroon geen belasting meer te zijn voor de aarde, de dierenwereld en zijn eigen lichaam. ,,Het eten van vlees, vis en zuivel heb ik moeten loslaten en ik kreeg er gezondheid voor terug”, zei hij in zijn overtuigende betoog, om dan te grappen: ,,Ik had 28 kilo vet bij me dat niet van mij was maar van de dieren die ik allemaal had opgegeten. Dat overgewicht was ik binnen een jaar kwijt.”

Stik-alleen

Ook bij Victor van Heusden, mede-oprichter van het festival in 1977, kwam het thema ‘teruggeven’ naar voren. Hij stond tijdens de viering van 35 jaar Flevo stil bij Maria van Magdala, de voormalige prostituee uit de Bijbel die door Jezus van zeven demonen was bevrijd. ,,Zij was als prostituee niet meer van haarzelf. Jezus had haar aan haarzelf teruggegeven. Jezus was tot de kern van Maria gekomen. Niemand was zo dicht bij haar geweest. Hij had haar geraakt op een plaats waar ze nog nooit geraakt was.”

Van Heusden sprak de festivalgangers persoonlijk aan. ,,Ook jij kunt je stik-alleen voelen tussen je vrienden en festivalburen. Je weet niet wie je bent of wat je worden wilt, je voelt je onaantrekkelijk. Dat is de plek waar Jezus wil komen. Hij ziet jou. Ik roep ons allemaal op om op dit festival één enkel persoon op te zoeken en te laten zien dat je diegene écht ziet. Als jij je voorneemt iemand echt te zien, naar diegene te luisteren, dan komt die vriend van Maria ook bij jou. Hij verbindt zich aan mensen die zich met anderen willen verbinden.”

Zonnebril

Die instelling maakt Flevo van oudsher zo anders dan andere popfestivals. Het is het festival waar je niet in de massa opgaat, waar je niet eenzaam hoeft te zijn, waar je je verloren zonnebril nog gewoon kunt ophalen bij de organisatie.

Ook Shane Claiborne, de ‘armenpredikant’ die in het Amerikaanse Philadelphia onder daklozen werkt en die verschillende lezingen hield op het festival, hamerde op de dagelijkse praktijk van het christelijke leven. ,,Als je Matteüs 25 leest, zie je wat de échte test is: hoe ben je omgegaan met ongelijkheid en onrecht. Jezus vraagt ons bij het laatste oordeel wanneer we de naakten hebben gekleed, de hongerigen gevoed, enzovoorts.”

Welvaartsevangelie

Claiborne leeft in zelfverkozen armoede. Hij heeft niet meer dan hij nodig heeft. ,,Dat zei God toen Hij het manna in de woestijn gaf: neem niet meer dan je voor vandaag nodig hebt. In de eerste christengemeente deelde iedereen alles wat hij had, niemand beschouwde iets als zijn eigendom. En - staat er - niemand leed gebrek.

Die eerste christenen beëindigden armoede. Liefdadigheid is geen nobele daad; God vraagt ons gewoon terug te geven wat we te veel hebben. Ik heb een bloedhekel aan dat narcistische welvaartsevangelie dat je vandaag de dag steeds meer hoort. Dat gaat over wat je allemaal kunt krijgen van God. Terwijl de vraag is: wat kun je geven met de liefde van Jezus. Wij zijn gemaakt om te leven voor iets groters dan onszelf.”

Claiborne werkte een periode bij Moeder Teresa in India. Van haar onbaatzuchtigheid heeft hij veel geleerd. In Philadelphia leeft zijn christengemeenschap in een achterstandswijk in gedeelde huizen, met gedeelde auto’s, en niemand heeft eigendom. De gemeenschap deelt bijvoorbeeld de zorgkosten voor onverzekerde buurtbewoners.

Er is inmiddels een netwerk van 20.000 mensen die geld geven om de medische kosten van de armen te dragen. Op symbolische wijze riep Claiborne op Wall Street in New York het Jubeljaar uit door middenin de crisis een regen van 10.000 dollar aan kleingeld te laten neerdalen op de opgetrommelde daklozen en armen, bij het geluid van de ramshoorn op het moment dat op de beursvloer de gong sloeg voor een nieuwe kapitalische verrijkingsdag.

Vermeerderingswonder

,,God kiest ervoor om ons te gebruiken bij het bestrijden van armoede. Toen Jezus voor een hongerige menigte stond had Hij stenen in brood kunnen veranderen, maar Hij koos ervoor om een jongetje te gebruiken dat bereid was zijn lunch te delen en deed Zijn vermeerderingswonder. Hij wacht op jou zoals Hij op dat jongetje wachtte. Iedere keer dat jij bidt: ‘Here God, doe alstublieft iets aan het armoedeprobleem, aan het onrecht’, dan zegt Hij: ‘Ik héb al iets gedaan: Ik heb jou gemaakt.’ En begin klein. Probeer eens om een paar mensen goed lief te hebben met de liefde van Jezus.”

Kindsoldaten

In de film Machine Gun Preacher, die op Flevo zijn première beleefde, staat ook de keus centraal om iets te doen voor de medemens in nood. Hij gaat over het waargebeurde verhaal van Sam Childers, een christen die in Uganda helpt een kerk en een weeshuis te bouwen, en geconfronteerd wordt met de kindsoldaten van het Verzetsleger van de Heer van Joseph Kony. Childers besluit letterlijk de wapens op te pakken om de kindsoldaten met geweld te bevrijden en een veilig thuis in het weeshuis te geven.

Zeer controversieel, en in het aansluitende debat kwamen de bezoekers er niet uit of Childers nu goed doet of op verwerpelijke wijze kwaad met kwaad vergeldt. Het is moeilijk voor te stellen hoe je zou handelen als je eigen kinderen in het geding zouden zijn, en tegelijkertijd is het misschien verstandig nu een beslissing te nemen wat je zou doen als jouw kinderen aan de beurt komen, om tegen die tijd goed voorbereid te zijn.

Heilige huisjes

Dit soort debatten is van oudsher onlosmakelijk verbonden met Flevo. Het is een plaats waar je geconfronteerd wordt met ideeën en gedachten die lang niet altijd overeenkomen met je eigen heilige huisjes. Dat vergt openheid en relativeringsvermogen. Het Flevo-publiek heeft een lange traditie met die houding.

Zo kan het dat charismatische christenen de wenkbrauwen fronsen bij een programma-onderdeel als van predikant Lex Boot, die in de leer gaat bij het boeddhisme en meditatie praktiseert, en dat vrijzinnige christenen hun vraagtekens hebben bij de lofprijs- en aanbiddingssessies die in groten getale en verschillende gedaanten voorkomen of bij het feit dat het de laatste jaren steeds vaker en opener over Jezus gaat op Flevo.

Maar feit is dat ze allemaal graag op datzelfde festival willen terugkomen om van gedachten te wisselen en hun meningen te scherpen.