Het goede leven
zaterdag 18 augustus 9:42
Uit een (kleine) enquête onder Duitse christenen bleek het bekende lied 'Beveel gerust uw wegen' voor hen het meest geliefde kerklied.
Die uitkomst hoeft niet te verbazen. Ook in ons land is het lied, dat werd geschreven door
Paul Gerhardt (1607-1676), voor veel mensen een van de meest gewaardeerde liederen (Lied 427).
Naar de reden van die populariteit hoeft niet lang te worden gezocht. Het lied gaat over vertrouwen op God. Mensen in bijna vier eeuwen, onder allerlei omstandigheden hebben zichzelf herkend in de tekst van Gerhardt. Trefzeker en toegankelijk heeft hij verwoord wat in levens van mensen kan gebeuren. En zijn lied is een bemoediging die mensen zichzelf kunnen toezingen.
Huppelend
De betekenis van liederen en muziek is onwaarschijnlijk groot. Goed gekozen woorden en goede muziek leggen lagen van de menselijke ziel open die in het gewone leven niet worden geraakt. Kleine kinderen laten al horen hoe wezenlijk zingen is. Kleuters kunnen eindeloos simpele melodietjes herhalen tijdens het spelen, in het kinderzitje op de fiets of huppelend over het gras. Zingen helpt kinderen bij wijze van spreken groot worden. Liedjes zingen is niet zo maar wat; bij het zingen oefent het kind zich in zijn groei naar de wereld.
Volwassen mensen kunnen door een lied zo worden geraakt dat niet alleen hun stemming maar ook hun staan in de wereld verandert. Tekst en melodie kunnen zo passend zijn dat mensen ineens inzicht krijgen in hun verdriet of blijdschap: die woorden geven precies aan wat ik bedoel. Of er is de ervaring dat een melodie precies past bij het gevoel van dat ogenblik. En met die ervaring kunnen ze verder.
Kerkmuziek
Zingen en kerk horen bij elkaar. Niet alleen vanwege de traditie van de kerkmuziek. Zingen tilt mensen uit boven hun gewone spreken. Wie zingt, verheft zich uit het gewone en opent zich voor het hogere. Zingen verbindt mensen van alle eeuwen. Dat besef kan helpen om zich opgenomen te voelen in een groter verband: in de ruimte en in de tijd.
Een lied als dat van Gerhardt heeft dat in bijzondere mate. De dichter heeft heel veel tegenslag moeten verwerken in zijn leven. Dat maakt zijn liederen levensecht. Zijn ervaring van het godsvertrouwen is in essentie dezelfde als die van mensen in onze tijd, ook al zijn er grote verschillen in geloof en beleving.
De herkenning van wat anderen hebben meegemaakt en wat ze hebben bezongen neemt zorg of verdriet niet weg. Maar die herkenning versterkt wel het vermogen om de zorg of het verdriet uit te houden: anderen hebben zich ook zo gevoeld en zijn er dóór gekomen of hebben de kracht van de genade ervaren waarin ze alles wat hen overkomt, konden wegdragen.
Vertrouwen
Daarover gaan de eerste regels van het lied van Gerhardt: ‘Beveel gerust uw wegen, al wat u ’t harte deert’, is niets anders dan een oproep om vertrouwen te hebben dat je jezelf aan God kunt toevertrouwen. Soms gaat het zingen met een door tranen verstikte stem of op niet meer dan een fluistertoon. Maar de ‘werking’ blijft dezelfde.
Dat het lied van Gerhardt is verkozen tot het belangrijkste lied voor de groep Duitse christenen is een bevestiging van de werkelijkheid van waar het in het lied over gaat: vertrouwen.